ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ١٤٦ - ابو سهل- اسمعيل بن على
ملل و نحل خود بدان اعتماد داشته و از آن نقل ميكند ١٧- نقض اجتهاد الرأى على ابن الراوندى ١٨- نقض رسالة الشافعى و غير اينها كه بسيار است. ولادت ابو سهل اسمعيل بسال دويست و بيست و هفتم يا سى و هفتم هجرت و وفات او نيز در ماه شوال سيصد و يازدهم هجرت واقع گرديد.
مخفى نماند كه شرح حال اجمالى ابو سهل بن نوبخت كه جدّ اعلاى همين ابو سهل اسمعيل بن على ميباشد ضمن اصل عنوان نوبختى مذكور شد و همچنين شرح حال حسن بن موسى خواهرزاده اسمعيل را نيز بعنوان نوبختى حسن بن موسى نگارش دادهايم.
اما تلامذه ابو سهل اسمعيل بسيار است و چنانچه در صدر عنوان اشاره شد در كلام و غيره شاگردانى داشته كه بعد از وفات وى عقائد و آراء او را در ميان شيعه اماميّه انتشار ميدادهاند من جمله يكى پسر خودش على بن اسمعيل مكنّى به ابو الحسن يا ابو الحسين ميباشد كه مراتب علميّه را از پدر خود و ابو العباس ثعلب اديب نحوى لغوى سابق الذكر اخذ و اشعار ايشان را هم روايت كرده و ابو محمد حسن بن حسين نوبختى سابق الذكر بعضى از اشعار ثعلب را از وى شنيده و ضبط نموده است. نيز از آن جمله است: على بن عبد اللّه بن وصيف، محمد بن بشر سوسنجردى حمدونى، محمد بن يحيى صولى، مظفر بن محمد بن احمد خراسانى بلخى كه اولى بعنوان ناشى اصغر، سيمى بعنوان صولى در محل خود از اين كتاب مذكور و دويمى نيز بعنوان حمدونى نگارش يافته و ضمن شرح حال ابن قبه از باب سيّم نيز خواهد آمد اما چهارمى، مظفر بن محمد از اكابر تلامذه ابو سهل اسمعيل نوبختى، از اساتيد شيخ مفيد محمد بن محمد بن نعمان، كنيهاش ابو الجيش، در اخبار و وقايع باخبر و از مشاهير متكلّمين و محدّثين بوده است كه احاديث بسيارى استماع نموده، اشعار خوب درباره اهل بيت عصمت ع گفته، شيخ مفيد تمامى تأليفات او را از خودش روايت مىكند، نجاشى نيز بواسطه شيخ مفيد از او روايت مينمايد:
١- الارزاق و الآجال ٢- الانسان و اينكه حقيقت انسان اين هيكل بشرى نيست ٣- الفدك ٤- فعلت فلاتلم كه كتابى است بزرگ در مثالب، حسن بن على طبرسى در كامل بهائى و شيخ مفيد در كتاب ارشاد خود از همين كتاب روايت ميكنند ٥- المجالس مع المخالفين فى معان