مورّخين قرن ششم اندلس ميباشد كه بسيار صالح و متواضع و سليم النفس و كثير الرواية بود، در حديث و وقايع تاريخيّه قديمه و جديده اندلس اطلاعات بسزا داشت، در روايت احاديث شريفه نيز اهتمام تمام بكار ميبرد و از تأليفات او است:

١- تاريخ اندلس كه مختصر است ٢- الصلة كه ذيل و متمم تاريخ اندلس ابن الفرضى عبد اللّه بن محمد و حاوى شرح حال علما و محدثين و فقها و ادبا بوده و در مادريد بطبع رسيده است ٣- غوامض الاسماء المبهمة الواقعة فى متون الاحاديث المسندة ٤- كتاب المستغيثين باللّه فى المهمات و الحاجات و غيرها كه تأليف پنجاه كتاب در موضوعات مختلف بدو منسوب ميباشد و در اين كتاب آخرى كرامتى بمالك بن دينار بصرى نسبت داده كه در شرح حال خود مالك تحت عنوان ابن دينار مذكور خواهد شد. وفات ابن بشكوال در نود و چهار سالگى بسال پانصد و هفتاد و هشتم هجرت در قرطبه واقع گرديد و در مقبره ابن عباس دفن شد.

(ص ٦٠٧ ج ١ س و ١٩٠ ج ١ كا و ٤٦ مط و غيره)

ابن البصرى‌

در اصطلاح رجالى محمد بن احمد بن محمد مكنّى به ابو جعفر است.

ابن بطريق- سعيد بن بطريق‌

- از مشاهير اطبّا و مورّخين نصاراى عرب اوائل قرن چهارم هجرت ميباشد كه در هريك از علم طب و تاريخ ماهر، بامور مذهبى نصرانيّت نيز كه مذهب خودش بوده واقف، در سال سيصد و بيست و يكم هجرت بسمت بطريقى باسكندريّه رفت، كتابى در طب و چندين كتاب ديگر متعلق بامور مذهبى نصارى تأليف نمود، كتاب نظم الجواهر هم كه شرح حال سلاطين و خلفا و بطريق‌ها و اكثر قضاياى نصارى و اعياد و وقايع ايشان را از عهد آدم تا سنوات هجرت حاوى ميباشد و اصل عربى آن با ذيل يحيى بن سعيد بن بطريق (كه از سال وفات صاحب ترجمه تا سال چهار صد و بيست و پنجم هجرت بر آن نوشته) در پاريس چاپ و يكمرتبه هم با ترجمه لاتينى در اوكسفورد طبع شده از آثار قلمى او ميباشد. وى بسال سيصد و بيست و هشتم هجرت در شصت و شش سالگى با مرض اسهال در اسكندريّه درگذشت. بطريق بفتح و كسر اوّل، سرلشگر روميان را گويند كه فرمانده ده هزار نفر باشد چنانچه فرمانده پنج هزار نفر را ترخان و دويست نفر را قومس نامند و آن غير از بطرپرك ميباشد كه نزد يهود، عالم‌