ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ٤٥٣ - ابن الجوزى- عبد الرحمن
آن تأليف داده است.
ابن الجوزى بسيار بديههگو و حاضر الجواب بود، بعضى از سؤالات وارده در مجالس وعظ عمومى را كه مجمع فريقين بودى جوابهاى طريفه و عجيبه ميگفته است. من جمله در جواب استفسار از عدد ائمّه گفت: الى كم اقول اربعة اربعة اربعة. نيز در جواب سؤال از فضيلت كداميك از ابو بكر و حضرت على كه مابين سنّى و شيعه محل مشاجره بوده و او را حكم نموده بودند در بالاى منبر گفت: افضلهما من بنته فى بيته يا من كانت بنته فى تحته دردم از منبر فرود آمد كه مبادا سؤال را اعاده دهند و محتاج بتوضيح باشد و آن جمله را هريك از فريقين حمل بر عقيده مذهبى خود نمودند.
مخفى نماند كه اين قضيه از چندين جهت اشعار بلكه دلالت بر تشيّع وى دارد:
اول تن دادن شيعى بر حكميّت او دويم پوشيده و مبهم جواب دادن او بطورى كه تطبيق بهريك از هردو مذهب توان كرد و حال آنكه غلبه و تعصّب اهل سنّت در آنزمان خصوصا در بغداد كه مركز لواى عبّاسيّه و بحبوحه شوكت آن خانواده بوده مسلّم و جاى ترديد نبوده و مانعى از صريح و آشكارا گفتن افضليت ابو بكر جز اينكه خلاف معتقد او بوده نبوده است سيم فى الحال فرود آمدن از منبر كه ديگر اعاده سؤال نكرده و بمقام استيضاح برنيايند كه در جواب اين استيضاح تصديق افضليت على ع منافى تقيه زمانى و مكانى بوده و تصديق ابو بكر نيز خلاف معتقد او بوده است و تقيه از فرقه شيعه هم اگر خارج از امكان نيز نباشد بغايت مستبعد است. از قرائن تشيّع ابن الجوزى، روايت كردن او حديث ردّ شمس براى حضرت امير المؤمنين على ع است كه اين حديث را در مجلس عمومى بالاى منبر نقل نمود. همچنين بنقل معتمد، در تذكره سبط ابن الجوزى يوسف سابق الذكر گويد كه در سال پانصد و نود و ششم از جدّم شنيدم كه در مجلس وعظ اين دو بيت را ميخواند:
اهوى عليا و ايمانى محبته |
كم مشرك دمه من سيفه و كفا |
|
ان كنت ويحك لم تسمع فضائله |
فاسمع مناقبه من هل اتى و كفى |
|