ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ١٤٥ - ابو سهل- اسمعيل بن على
كارى سهل نبوده و بجز تأييدات الهى كه توأم با حسن تدبير و متانت عقل باشد خارج از حدود امكان عادى است. فمن جاهد فى اللّه ليهدينه سبله.
با قطعنظر از اينها، در جلالت ابو سهل همين بس كه مردم، او را شايسته مقام سفارت حضرت ولى عصر عجل اللّه فرجه دانسته و مركوز اذهان عموم افراد شيعه بود كه بعد از محمد بن عثمان سفير دويم آنحضرت در زمان غيبت صغرى، همين ابو سهل اسمعيل بدان منصب سفارت مفتخر خواهد بود تا آنكه بعد از وفات محمّد، توقيع همايونى از ناحيه مقدّسه برخلاف انتظار اهالى بنام شيخ ابو القاسم حسين بن روح نوبختى صادر گرديد، مردم سبب قضيه را از خود ابو سهل استفسار نمودند پس آن مرد قوىّ الايمان و راسخ العقيدة، از روى تعبّد محض و تسليم صرف كه داشته بتوهّمات ايشان اعتنائى نكرد و بمدلول لا تأخذه فى اللّه لومة لائم پاسخ داد كه حضرات ائمّه اطهار ع خودشان بهتر ميدانند (در كارخانهاى كه ره عقل و فضل نيست- و هم ضعيف رأى فضولى چرا كند) علاوه چون من متكلّم و مردى جدلى بوده و دائما با مخالفين و دشمنان دين در سر مناظره و مجادله هستم احتمال ميرود در موقعى كه از محاكمه ايشان فشارى ديدم افشاى سرّ كرده باشم برخلاف شيخ ابو القاسم كه بنهايت حافظ اسرار است و بالفرض اگر امام غايب زير دامنش باشد، با مقراضهايش بريده و ريزهريزهاش بكنند متحمّل شده و اصلا افشاى سرّ نميكند بارى چنانچه اشاره شد ابو سهل شاعر هم بوده و از لطائف اشعار او است:
لا اخضب الشيب للغوانى |
ابغى به عندها ودادا |
|
لكن خضابى على شبابى |
لبست من بعده حدادا |
|