ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ٢٤٤ - ابو قيس بن صرمه
ابو قريش- عيسى
- صيدلانى، از اطبّاى مهدى سيّمين خليفه عبّاسى (١٥٨- ١٦٩ ه ق- قنح- قسط) ميباشد كه در امر طبابت جز تجارب چندى بهرهاى نداشت، با وجود اين، در سايه اقبال و بخت بيدار بمعالجات غريبه بسيارى موفق بوده است. وقتى بول خيزران زن مهدى را كه مادر هرون الرشيد بوده ديده و بمجرّد معاينه بحامله بودن خيزران و پسر بودن حمل او حكم قطعى داد و بدين جهت در سلك اطبّاى دربارى منسلك شد. اصرار وافى جرجس بن جبرئيل رئيس الاطبّاى وقت كه در كذب بودن و مخالف موازين علمى بودن حكم مذكور داشته مؤثّر نيفتاد.
عيسى دويمين طبيب دربار بوده تا بعد از وفات جرجس بمقام رئيس الاطبّائى نايل گرديد.
نوادر بسيارى از اين قبيل، در تشخيص مرض و معالجات وى منقول است. سال وفات او مضبوط نبوده و لكن در عهد خلافت هرون پنجمين خليفه عباسى (١٧٠- ١٩٣ ه ق- قع- قصج) زنده بوده است. (ص ١٥٦ ج ١ مر و ٧٥٥ ج ١ س و ٢٨٠ خع)
ابو القلوص ابو قيراط ابو قيس
در اصطلاح رجالى، اولى وهب بن كريب، دويمى محمد بن جعفر بن محمد بن جعفر حسنى سومى اسود بن قيس عبدى عجلى است.
ابو قيس بن صرمه
در مجمع البيان طبرسى ضمن تفسير و سبب نزول آيه صد و هشتاد و هفتم سوره مباركه بقره (أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيامِ الرَّفَثُ إِلى نِسائِكُمْ) از على بن ابراهيم از امام صادق ع روايت كرده است كه در اوّل اسلام، مجامعت نسوان در تمامى رمضان ليلا و نهارا و خوردن نيز علاوه بر روزها در شبها هم بعد از خوابيدن حرام بود، مسلمانها حق نداشتند كه بعد از بيدارى چيزى بخورند.
با وجود اين، بعضى از جوانان در شبهاى رمضان مجامعت ميكردند، مطعم بن جبير پيرمرد صحابى نيز روزهدار بوده و در خانه او تهيه طعام افطار قدرى دير شد و بدان سبب پيش از افطار خوابيد، بعد از بيدارى گفت ديگر امشب بحكم دين مقدّس اسلامى چيزى نميتوانم بخورم كه بجهت خواب حرام شده است. آن حال وى مورد رقّت حضرت نبوى ص گرديد و اين آيه شريفه نازل شد، مجامعت زنان در شبهاى رمضان و خوردن