ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ١١٨ - ابو زرعه- احمد بن محمد
از طبقاة النّحاة نقل كرده كه ابو ريحان را بعنوان محمد بن احمد بن ريحان خوارزمى بيرونى مذكور داشته و بعد از نقل كلمات صاحب طبقات كه در شرح حال وى گفته گويد گويا (ظاهرا) محمد پدر احمد بوده و لفظ ابو ريحان هم كنيه احمد است. ملخّص مجموع كلمات روضات كه تحت دو عنوان مذكور گفته آن است كه ابو ريحان متعدد نبوده و تنها يك نفر بوده منتها يكى از كسانى كه بشرح حال او پرداختهاند اشتباه كرده و اسم پدر را بر اسم پسر مقدّم داشته است و اخيرا احتمال هم داده كه ايشان متعدد و احمد بن محمد غير از محمد بن احمد باشد و يكى پدر و ديگرى پسر است و در اين باب عقيده قطعى اتّخاذ نكرده است ولى بعد از مراجعه بمداركى كه ذيلا اشاره خواهيم كرد ظنّ قوى قريب بعلم (اگر علم هم نباشد) به محمد بودن اسم ابو ريحان حاصل و ترديد بىمورد ميباشد.
نسبت بيرونى، بشهر بيرون نامى از بلاد سند ميباشد كه مولد و منشأ ابو ريحان است و از آنرو كه اخيرا از هند بخوارزم رفته و مدتى در آنجا باشتغال علمى پرداخته به خوارزمى نيز موصوف ميباشد و يا بيرونى گفتن او موافق آنچه از سيوطى نقل شده بجهت نسبت بكلمه بيرون مقابل اندرون است (بمعنى خارج) از آن رو كه در خوارزم غريب و اقامت او بسيار كم بوده بيرونىاش گفتند كه در زبان خوارزميان غريب را گويند.
نگارنده گويد كه اين دو وجه اصلا منافى هم نبوده و هردو ممكن الوقوع است.
(كف و ذريعه و ص ٦٨ و ٧١٨ ت و ٣٧ ج ١ مه و ٣٤٥ ج ٢ ع و ٢٣ ج ٣ و ١٨٠ ج ١٧ جم و ٦١٥ مط و ١١٥ ج ١ مر و ٣٤٥ ج ٢ ع و غيره)
ابو الزبعنق
رجوع به ابو الرقعمق نمايند.
ابو زبيد ابو زرعه
در اصطلاح رجالى اولى كنيه ربيع كوفى، دويمى عمرو صحابى و هم احمد بن حسين رازى و بعضى ديگر است.
ابو زرعه- احمد بن محمد
- رازى، از عرفاى قرن چهارم هجرت و از شاگردان شيخ شبلى (متوفّى بسال ٣٤٢ ه ق- شمب) ميباشد كه بسيار