و غير اينها كه بسيار است. ولادت ابو عبيده در بصره، بين سالهاى يكصد و هشتم و نهم و دهم و يازدهم و دوازدهم و چهاردهم مردّد چنانچه وفات او نيز مابين دويست و هفتم و هشتم و نهم و دهم و يازدهم و بيست و چهارم محل خلاف ارباب تراجم است. بهرحال وفات وى در بصره واقع شد و بواسطه اينكه مايل بهجو بود و كسى از شرّ زبان او ايمنى نداشت و علاوه كه بخوارج مايل بلكه بنوشته قاموس الاعلام و بعضى ديگر خارجىّ المذهب و در دين و نسب مطعون و بحب امارده نيز متّهم بوده است كسى بجنازه‌اش حاضر نشد لاجرم بعضى از اشخاص را اجرت داده و نعش او را بقبرستان نقل دادند.

(ص ١٠٠ ج ٢ ع و ٢٢٥ ج ٢ كا و ٣٢٢ ج ١ مه و ٢٧ هب و ٥٥ و ٧٥٦ ت و ٧٩ ف و ١٥٤ ج ١٩ جم و غيره)

ابو عتاب‌

در اصطلاح رجالى زياد بن مسلم و عبد اللّه بن بسطام است.

ابو العتاهية- اسمعيل بن قاسم‌

- يا ابى القاسم بن سويد بن كيسان، عينىّ الولادة، كوفىّ النشأة، بغدادىّ المسكن و المدفن، ابو اسحق الكنية، ابو العتاهية اللّقب، عنزى زهرى الولاء، از مشاهير شعراى نامى اوائل قرن سوم هجرت ميباشد كه در سلامت طبع و طلاقت لسان وحيد عصر خود بشمار ميرفت، اشعارش بسيار و بحدّى بوده كه كسى بجمع و تدوين آنها قادر نبود، تماما بحال طبيعى و بى‌تكلّف سروده شده و ميگفته است كه مقتدر هستم مكالمات معمولى و عرفى خود را نيز دائما منظوما ادا نمايم اينك او را بتمامى شعراى عصر خودش ترجيح داده و اشعر الناس و بعضى ديگر اشعر انس و جن‌اش ميگفته‌اند و البته همه آنها در درجه اعلى نبوده و خالى از شعر ادنى و اوسط نميباشند. اغلب اشعارش در زهديّات و مذمّت دنيا و بى‌بقا بودن آن و تذكر موت و اخلاق و پند و نصيحت گفته شده و نقش نگينش هم اين جمله بوده است:

سيكون الذى قضى- غضب العبد اورضى. غرائب و نوادر بسيارى درباره وى منقول، بين او و مهدى عباسى و هرون الرشيد و مأمون جرياناتى واقع، مدتى از طرف هرون محبوس، در سبب حبس و عشق او بجاريه مهدى و وقايع زمان محبوسيّت او اخبارى مذكور و نقل آنها موجب اطناب ميباشد و از اشعار او است: