ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ٣٢١ - ابو يوسف قاضى- يعقوب بن ابراهيم
رجال الغيب و خدمتكارى جنّ و مانند اينها بخواجه ابو يوسف منسوب بوده و بسال چهار صد و پنجاه و نهم هجرت در هشتاد و چهار سالگى درگذشت و جمله صاحب حسن يوسف- ٣٧٥ مادّه تاريخ ولادت و عارف حق- ٤٥٩ نيز مادّه تاريخ وفات ميباشد و ظاهر آن است كه ابو يوسف كنيه نيست بلكه نام اصلى مادرزاديش بوده است. پسرش خواجه مودود چشتى نيز از اكابر عرفا و صوفيّه، در كلمات اهل فنّ بقطب الاقطاب و مخزن الانوار و صاحب الاسرار و مانند اينها موصوف است و طيران هوا و كرامات ديگرى نيز بدو منسوب دارند (و العهدة عليهم) و گويند هروقتى كه شوق طواف كعبه دامنگيرش ميشد، دردم طيران كرده و طواف مينمود و باز ميآمد. بسال پانصد و بيست و هفتم هجرت در نود و پنج سالگى درگذشت
(ص ٢٤٦ و ٢٤٨ ج ١ خه)
ابو يوسف- شيخ عبد الهادى
- در باب اول (القاب) بعنوان ابيارى ذكر شده است.
ابو يوسف قاضى- يعقوب بن ابراهيم
- بن حبيب بن سعد بن حبته انصارى، از اكابر و مشاهير فقهاى حنفيّه ميباشد كه حافظ حديث بود، از اكثر فقهاى وقت كسب مراتب علميّه نمود، اخيرا ملازمت ابو حنيفه را اختيار و در فقه و متعلّقات آن بر وى تتلمذ كرد و در عمل برأى و استحسان تابع وى شد. وى نخستين كسى است كه موافق مذهب ابو حنيفه تأليف كتاب نمود، اقوال و اجتهادات او را در تمامى نواحى انتشار داد و در اغلب موارد مخالفت هم داشته و اخيرا هيجده سال در عهد مهدى و هادى و هارون الرشيد قاضى القضاة بغداد شد و بهمين جهت به ابو يوسف قاضى شهرت يافت. او نخستين كسى است كه اين مقام را حيازت نمود، چنانچه اولين كسى بوده كه امتياز خاصى مابين لباس عالم و عامى مقرّر داشت. در هريك از ادب قاضى و بيع و حدود و خراج و زكوة و صلوة و صيد و ذباحه و فرائض و وصايا و وكالت و مانند اينها كتابى تأليف داده و كتاب خراج او كه در فقه حنفى و بامر هارونش تأليف داده در قاهره و ترجمه فرانسوى آن نيز در پاريس بطبع رسيده است.
وفات ابو يوسف در ربيع الثانى يكصد و هشتاد و دويم هجرت در شصت و نه سالگى