- يا مراد اديب نحوى لغوى، شيبانىّ القبيلة، كوفىّ الاصل، بغدادىّ الافامة، از مشاهير ادبا و محدّثين ميباشد كه در نحو و لغت و حديث و حفظ اشعار و اخبار و وقايع عرب وحيد عصر خود، وسيع العلم، معتمد و مقبول القول و احمد بن حنبل و ابو عبيدة قاسم بن سلام و جمعى ديگر از اكابر وقت از تلامذه وى بوده و ادبيّات را از وى ياد گرفته و احاديث بسيارى از وى روايت كرده‌اند.

از آن رو كه از موالى بنى شيبان بوده و مدتى هم در كوفه بتعليم و تربيت اطفال آن قبيله اشتغال داشته به شيبانى شهرت يافته است. پسرش عمرو گويد كه پدرم اشعار هشتاد و اندى از قبائل عرب را در دفاتر بسيارى جمع و تدوين كرده بود، هرموقع كه از تدوين اشعار يك قبيله فراغت مييافت بشكرانه آن، يك قرآن بخط خودش نوشته و وقف مسجد كوفه مى‌نمود اينك بدين‌وسيله هشتاد و چند قرآن بخط خودش يادگار گذاشته است.

اشعار القبائل و كتاب الجيم و كتاب الحروف و خلق الانسان و غريب الحديث و غريب القرآن و اللغات و النوادر از تأليفات او ميباشد و ظاهر بعضى آنكه كتاب جيم و حروف و لغات و نوادر، اسامى مختلفه يك كتاب هستند، موافق نقل معتمد يك نسخه خطّى از كتاب جيم در كتابخانه اسكوريال موجود است. وفات ابو عمرو بسال دويست و ششم يا دهم يا سيزدهم هجرت در يكصد و ده يا هيجده سالگى در بغداد واقع شد و در تمامى عمر قوايش سالم و با دست خودش مينوشته است.

(ص ١٠١ ف و ١٠٧ ج ٢ ع و ٦٨ ج ١ كا و ١٠٠ ت و ٧٤٤ ج ١ و ٢٨٩٢ ج ٤ س و غيره)

[١] ابو عمرو- در اصطلاح رجالى ثعلبة بن عمرو، جرير بن عبد اللّه، حفص بن سليمان، دينار اسدى، زاذان، سعيد بن حسن، سعيد بن يحيى، عاصم بن حفص، عبد الرحمن بن اسود، عبد اللّه بن دكين، عثمان بن سعيد سفير، عثمان بن عيسى، محمد بن سليمان بن سويد، محمد بن محمد بن نضر، نعيم بن ميسرة و بعضى ديگر و در اصطلاح ارباب تراجم و سير نيز كنيه گروهى بسيار از اكابر ميباشد كه در تحت عناوين متفرقه در باب اول و سوم از اين كتاب نگارش يافته‌اند و بعضى را كه در آن دو باب نگارش نيافته در اينجا بطور اجمال تذكر ميدهد.