هجرت ميباشد كه قاضى شهر حما بود، بهمين جهت به قاضى حموى نيز معروف و از تأليفات او كتاب تاريخ مظفرى است كه مشتمل بر شش جلد و منحصر بتواريخ ملل اسلاميّه بوده و يك نسخه از آن برقم ٢٨٦٨ در خزانه بانگى‌فور موجود است. بسال ششصد و چهل و دويم هجرت در شهر مذكور درگذشت. (ص ٥٩٢ ج ١ س و ٨٧ تذكرة النوادر)

ابن ابى الدنيا- عبد اللّه‌

- يا عبيد اللّه بن محمد بن عبيد بغدادى، قرشى الولاء، ابو بكر الكنية، از ادبا و افاضل قرن سيّم هجرت ميباشد كه در فنون ادب و تواريخ و سير دارا و باخبر، در اوائل زندگانى مكتفى باللّه هفدهمين خليفه عباسى (٢٨٩- ٢٩٥ ه ق- رفط- رصه) معلّم او و جمعى از اولاد خلفا بود. بسيار زاهد و متّقى و خوش‌محضر، تأليفات او از صد متجاوز و از آن جمله است: ذم الملاهى و الفرج بعد الشدة و فضائل عشر ذى الحجة و قرى الضيف و مكارم الاخلاق كه نسخه خطّى اولى و پنجمى در برلين، سيّمى در ليدن، چهارمى در كتابخانه لاندبرج موجود است، دويمى نيز در مصر چاپ شده و چند نسخه خطّى آن در ليدن و برلين موجود ميباشد. وفات عبد اللّه روز سه‌شنبه چهاردهم جمادى الاخره دويست و هشتاد و يكم هجرى قمرى واقع گرديد.

(ص ٢٦٢ ف و ١٧٢ ج ٢ ع و ٨٩ ج ١ تاريخ بغداد و غيره)

ابن ابى دواد- احمد

- بن ابى دواد (بضمّ دال) فرج بن جرير بن ملك بن عبد اللّه ايادى، مكنّى به ابو عبد اللّه، قاضى القضاة بغداد، بجهت انتساب بجدّ عالى هيجدهمينش اياد بن نزار بن معد بن عدنان برادر مضر و ربيعه به ايادى موصوف و از مشاهير قضات عهد بنى عباس ميباشد. ولادت او بسال يكصد و شصتم هجرت در قنسرين يا بصره واقع شد، در اوائل جوانى در صحبت پدر (كه براى تجارت عازم شام بوده) در دمشق مقيم گرديد، در تحصيل علوم متنوعه خصوصا فقه و حديث و كلام و ادبيّات رنجها كشيد تا در زمان معتصم و يا در زمان مأمون و واثق و متوكّل نيز بمقام قاضى القضاتى رسيد، موافق مذهب معتزله مسئله خلقت و حدوث قرآن را اهميّت داده و هريك از مخالفين آن عقيده را فراخور حال خود تحقير و مجازات مى‌نمود، حتى در