مالكى را نزد ابو منصور ابيارى تكميل و متقن نمود، در اندك‌زمانى در اثر فطانت و ذكاوت و جودت قريحه در اغلب علوم و فنون متداوله متبحّر و از كثرت تبحّر به علامه مشهور گرديد، ديرى در مدرسه فاضليّه قاهره تدريس كرد، اخيرا بدمشق رفته و در مسجد امويّه مشغول تدريس و مرجع استفاده اكابر شد.

و قاضى ابن خلّكان گويد كه ابن حاجب چندين مرتبه براى اداى شهادت حاضر محضر قضاوت گرديد، از هرمسئله مشكل عربى كه از وى سئوال ميكردم جوابى شافى و وافى داده و با كمال وقار و متانت حرف ميزد. تأليفات و آثار قلمى طريفه منيفه ابن حاجب بهترين معرّف كمالات علميّه‌اش مى‌باشند:

١- الامالى كه به امالى ابن حاجب معروف، تفسير بعضى از آيات قرآنيه و بسيارى از فوائد نحويه مربوطه بچندين جا از دو كتاب مفصل و كافيه را حاوى، يك نسخه از آن در خزانه مصريه و چند نسخه نيز در كتابخانه‌هاى استانبول و يك نسخه نيز برقم ٢٥٥٢ در خزانه بانگى‌فور موجود است ٢- الشافية در صرف كه از مهمترين كتب صرفيه است ٣- شرح شافيه مذكور ٤- شرح كافيه ذيل ٥- شرح مفصل زمخشرى كه نامش ايضاح است ٦- شرح وافيه ذيل ٧- الكافية در نحو كه آن نيز مثل شافيه از مهمترين كتب نحويه و هردو، محل استفاده و توجه اكابر و شروح بسيارى بر آنها نوشته‌اند و هردو بارها در مصر و هند و ايران مستقلا و با شروح متعلقه بآنها چاپ شده‌اند ٨- مختصر الاصول يا مختصر المنتهى كه به مختصر ابن حاجب و مختصر حاجبى معروف و محل توجه فحول بوده و قطب الدين شيرازى و ملا سعد تفتازانى و جمعى وافر از اكابر شروح بسيارى بر آن نوشته‌اند كه اشهر از همه شرح مختصر عضدى تأليف عضد الدين ايجى سابق الذكر است و اين كتاب مختصر المنتهى ملخص كتاب منتهى السؤال مذكور ذيل ميباشد ٩- المقصد الجليل فى علم الخليل كه قصيده‌ايست در عروض ١٠- منتهى السؤال و الامل فى علمى الاصول و الجدل ١١- الوافية كه منظومه كافيه فوق است و غير اينها.

اشعار علميّه طريفه ابن حاجب نيز بسيار و با اينكه نقل آنها مستلزم اطناب و خروج از وضع كتاب است باز هم تكثير فائده علمى را در نظر گرفته و دو فقره از آنها را ثبت اوراق مى‌نمايد: در اسامى اقداح عشره معموله در زمان جاهليّت كه بعضى از مفسّرين كلمه ازلام از آيه سيّم سوره مباركه مائده را هم بدانها تفسير كرده‌اند گويد:

هى فذو توأم و رقيب‌		ثم حلس و نافس ثم مسبل‌
و المعلى و الوغد ثم سفيح‌		و منيح و ذى الثلثة تهمل‌