حروب و ايّام مشهوره عرب نيز متبحّر و در فنون عربيّه هم متمهّر بود، ابن خلّكان در حلب با وى ملاقات كرده و گويد كه او را در تواضع و اخلاق كريمه مكمّل ديده و با وى مراوده داشتم و از تأليفات نافعه او است:

١- اسد الغابة فى معرفة الصحابة در شش مجلد كه در قاهره طبع شده و شرح احوال هفت هزار و پانصد نفر از اصحاب كبار است ٢- تاريخ اتابكان موصل ٣- تحفة العجائب و طرفة الغرائب ٤- الجامع الكبير فى علم البيان ٥- كامل التواريخ كه وقايع مهمه عالم را از اول خلقت تا سال ششصد و بيست و هشتم هجرت حاوى و بتاريخ كامل نيز موسوم و بتاريخ ابن اثير معروف و در ليدن و پاريس و مصر و قاهره بارها چاپ شده است ٦- اللباب فى معرفة الانساب كه مختصر و ملخص كتاب انساب سمعانى است و در غوطا چاپ شده و بتصديق ابن خلّكان از اصل خود بهتر است. وفات ابن اثير بسال ششصد و سى‌ام يا سى و هشتم هجرت واقع گرديد.

(ص ٣٧٨ ج ١ كا و ٦٣١ ج ١ مه و ٣٠ ج ٣ فع و ٥٩٩ ج ١ س)

ابن الاثير جزرى- ابو السعادات‌

- مبارك- بن ابى الكرم محمد مذكور فوق، شيبانى موصلى، جزرىّ الولادة، ابو السعادات الكنية، مجد الدين اللّقب، شافعىّ المذهب، از اكابر علماى شافعيّه ميباشد كه از حيث سنّ و سال بزرگترين پسر اثير الدين ابو الكرم مزبور فوق است، در ماه ربيع الاول يا ثانى پانصد و چهل و چهارم هجرت در جزيره ابن عمر مذكور فوق متولد شد، تمامى علوم متداوله متنوعه را از اكابر وقت تكميل كرد، در شعر و ادبيّات عرب ماهر، در فقه و اصول و حديث و تفسير و كلام و لغت و بسيارى از فنون معقول و منقول از مشاهير فحول، در كلمات اجلّه به علامه و علامه جزرى موصوف بوده و در اكثر فنون معموله تأليفات خوب و آثار قلمى مرغوب دارد:

١- الانصاف فى الجمع بين الكشف و الكشاف كه مأخوذ از تفسير ثعلبى و تفسير زمخشرى است ٢- البديع فى شرح فصول ابن الدهان در نحو ٣- جامع الاصول فى حديث (احاديث خ ل) الرسول كه احاديث صحاح سته اهل سنت را جمع كرده مثل وافى ملا محسن فيض نسبت بكتب اربعه اماميه ٤- ديوان الرسائل و المكاتيب ٥- الشافى فى شرح مسند الامام الشافعى كه پنج مجلد است ٦- المرصع فى الآباء و الامهات و البينن و البنات و الاذواء و الذوات كه در ديمار از بلاد فرانسه چاپ شده است.

در بعضى از كتب تراجم، ضمن شرح حال ابن الاثير نصر اللّه مذكور ذيل، كتابى بنام‌