ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ١٠٥ - ابو الذباب يا ابو الذبان- عبد الملك بن مروان بن حكم
ابو الذباب يا ابو الذبان- عبد الملك بن مروان بن حكم
- پنجمين خليفه اموى كه در اوّل رمضان سال شصت و پنجم هجرت بخلافت وى بيعت شد، نخست تنها در مصر و شام حكومت داشت و ديگر ممالك اسلامى تحت حكومت عبد اللّه بن زبير بود تا آنكه عبد اللّه بن زبير را كشته و در عراق و حجاز و ديگر قلمرو اسلامى متصرف و حكمران گرديد، تمامى معاملات را كه تا آنزمان با زبانهاى رومى و قبطى و سريانى و فارسى بوده بعربى تبديل داد.
بنابر مشهور نخستين كسى كه در دوره مقدّسه اسلامى سكّه درهمى و دينارى زده او بوده است كه بامر و اشاره حضرت باقر ع سكّه اسلامى بخط عربى زد و تا آن زمان در طلا سكّه رومى و در نقره سكّه فارسى ايرانى معمول بوده است. در بدايت حال با زهد و ورع و معلومات فقهى و كثرت عبادت شهرت داشت تا همينكه خبر خلافت بدو رسيد قرآن مجيد را كه در آن حال مشغول تلاوتش بوده بركنار كرد و گفت:
هذا فراق بينى و بينك پس بناى ظلم و تعدّى گذاشت و هريك از حجّاج بن يوسف ثقفى و برادرش احمد بن يوسف و مهلّب بن ابى صفره و موسى بن نصير و نظائر ايشان را كه در كثرت ظلم و طغيان مشهور هستند على الترتيب بحكومت عراق و يمن و خراسان و مصر و ديگر بلاد اسلامى نصب و بجان و مال مسلمين مسلّط نمود در سال هشتاد و ششم هجرت در دمشق مرد و نزد معاوية بن ابى سفيان بخاك رفت. در قاموس الاعلام گويد كه ابروهاى عبد الملك بهم موصول، چشمهايش بسيار بزرگ، بدنش پرموى و دهان و نفسش بسيار بدبو و متعفّن بود بحدى كه هرپشه كه از دم دهانش ميگذشت از عفونت دهانش مسموم شده و بمثابه مرده ميشد و كنيه ابو الذباب يا ابو الذبان نيز بهمين جهت بوده كه ذباب بضمّ اوّل اقسام پشه ميباشد و ذبان نيز با كسر و تشديد جمع آن است و بقول ابن اثير ابو الذباب گفتن او همانا بجهت اجتماع پشه بر دهان بوده چنانچه بجهت كثرت بخل او به رشح الحجر نيز ملقّب بود.
عبد الملك هفده پسر داشته كه از آن جمله وليد و سليمان و يزيد و هشام خلافت