المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٧٢٣ - مبحث«اما»

شاذّ نيست بلكه واجب مى‌باشد.

قوله: فهى نائبة عن حرف الشرط: مقصود از حرف شرط « مهما » است.

قوله: و فعله: يعنى و فعل شرط و مراد از فعل شرط « يك من شيئ» مى‌باشد.

قوله: و لذا لا يليها فعل: كلمه « لذا » يعنى و چون نيابت از فعل شرط نموده. ضمير منصوبى در « لا يليها» به « امّا » راجع است.

قوله: لتلوتلوها: ضمير مؤنّث به « امّا » راجع است.

قوله: لانّه مع ما قبله جواب: ضمائر در « لانّه » و « ما قبله» به تلوتلو امّا راجع مى‌باشند.

قوله: و انّما اخّرت اليه: ضمير در « اخّرت » به فاء و در « اليه » به تلوتلو امّا عود مى‌كند.

قوله: لم يك قول معها: ضمير در « معها » به فاء راجع است.

قوله: فان كان معها: ضمير در « معها » به فاء عود مى‌كند.

قوله: قول و حذف: ضمير نائب فاعلى در « حذف » به قول راجع است.

قوله: فامّا الّذين اسودّت وجوههم الخ: آيه (١٠٦) از سوره آل عمران.

متن: «٧١٤»

تجزيه و تركيب‌

لولا: اسم، مبتداء.

واو: عاطفه.

لوما: معطوف به « لولا ».

يلزمان: فعل مضارع، تثنيه، مذكّر، غائب، ثلاثى مجرّد از باب فرح، يفرح، ضمير تثنيه در آن فاعلش مى‌باشد، متعدّى، معلوم.

الابتداء، مفعول براى « يلزمان ».

اذا: شرطيّه زمانيّه.

امتناعا: مفعول مقدّم براى « عقد ».

المباحث النحويه شرح سيوطى ؛ ج‌٤ ؛ ص١٧٢٣

ء: حرف جرّ.

وجود: مجرور به « باء ».

عقدا: فعل ماضى، تثنيه، مذكّر، غائب، ثلاثى مجرد، فعل شرط و جواب شرط