المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٠٩٣ - فصل در بيان نوعى از ابدال

افتعل: مجرور به « من » ، متعلّق به « يبن ».

واو: حاليه.

العين: مبتداء.

واو: خبر و جمله مبتداء و خبر، جمله حاليه است.

سلمت: فعل ماضى، مفرد، مؤنّث، غائب، جواب براى شرط.

واو: عاطفه.

لم: جازمه.

تعلّ: فعل مضارع، مفرد، مؤنّث، غائب، مجزوم به « لم » معطوف به « سلمت ».

ترجمه:

و اگر معناى تفاعل از لفظ « افتعل » ظاهر شده در حالى كه عين الفعلش « واو » باشد، واو سالم مانده و اعلال نمى‌شود.

متن: «٩٧٣»

تجزيه و تركيب‌

واو: عاطفه.

ان: حرف شرط.

لام: حرف جرّ.

حرفين: اسم، تثنيه، مجرور به « لام » ، متعلّق به « استحقّ ».

ذا: اسم اشاره، محلّا مرفوع است تا فاعل باشد براى فعل محذوفى كه « استحقّ » مفسّر آن مى‌باشد.

الاعلال: مشار اليه براى « ذا » و عطف بيان براى آن مى‌باشد.

استحقّ: فعل ماضى، مفرد، مذكّر، غائب، ثلاثى مزيد، باب استفعال و ضمير فاعلى در آن مستتر است، مفسّر براى فعل محذوف.

صحّح: فعل ماض، مفرد، مذكّر، غائب، مجهول، ثلاثى مزيد، باب تفعيل، جواب شرط، محلّا مجزوم است.

اوّل: نائب فاعل براى « صحّح ».

واو: حاليه و مى‌توان آن را عاطفه قرار داد.