المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٠٥٥ - جواب شارح از انتقاد ابن هشام

و در اسم فاعل فعلى كه عين الفعلش اعلال شده اين ابدال صورت مى‌گيرد.

متن: «٩٤٥»

تجزيه و تركيب‌

واو: عاطفه.

المدّ: اسم، مبتداء.

زيد: فعل ماضى، مفرد، مذكّر، غائب، مجهول، حال از نائب فاعل در « يرى ».

ثالثا: حال از نائب فاعل در « يرى ».

فى: حرف جرّ.

الواحد: مجرور به « فى » ، متعلّق به « زيد ».

همزا: مفعول دوّم براى « يرى ».

يرى: فعل مضارع، مفرد، مذكّر، غائب، مجهول و ضمير مستتر در آن نائب فاعلش مى‌باشد.

فى: حرف جرّ.

مثل: اسم، مضاف، مجرور به « فى » ، متعلّق به « يرى ».

كالقلائد: مضاف اليه براى « مثل ».

ترجمه:

حرف مدّى كه در مفرد زائده بوده و در مرتبه سوّم قرار گرفته باشد در جمعش به صورت همزه ديده مى‌شود مانند: قلائد.

متن: «٩٤٦»

تجزيه و تركيب‌

كذاك: جارّ و مجرور، متعلّق باستقرّ، خبر مقدّم.

ثانى: اسم فاعل، مضاف، مبتداء مؤخّر.

لينّين: مضاف اليه، موصوف.

اكتنفا: فعل ماضى، تثنيه، مذكّر، غائب، ثلاثى مزيد، باب افتعال، متعدّى، صفت‌