المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٠٥٤ - جواب شارح از انتقاد ابن هشام

ابدل: فعل امر، مفرد، مذكّر، حاضر.

الهمزة: مفعول براى « ابدل ».

من: حرف جرّ.

واو: مجرور به « من » ، متعلّق به « ابدل ».

و: عاطفه.

ياء: معطوف به « واو ».

ترجمه:

حروف ابدال عبارتند از « هدأت موطيا»، پس همزه را از « واو » و « ياء » بدل بياور.

متن: «٩٤٤»

تجزيه و تركيب‌

آخر: اسم فاعل، مضاف، حال از « واو » و « ياء ».

اثر: مضاف اليه، مضاف.

الف: مضاف اليه.

زيد: فعل ماضى، مفرد، مذكّر، غائب، مجهول، صفت براى « الف ».

واو: عاطفه.

فى: حرف جرّ.

فاعل: مجرور به « فى » ، متعلّق به « اقتفى » ، مضاف.

ما: موصوله، مضاف اليه.

اعلّ: فعل ماضى، مفرد، مذكّر، غائب، مجهول، ثلاثى مزيد، باب افعال، صله براى « ما ».

عينا: تميز از نسبت « اعلّ » به نائب فاعلش.

ذا: اسم اشاره و مشار اليهش « ابدال » مى‌باشد، مبتداء.

اقتفى: فعل ماضى، مفرد، مذكّر، غائب، ثلاثى مزيد، باب افتعال، مجهول و ضمير نائب فاعلى آن به « ذا » راجع است، خبر.

ترجمه:

در حالى كه هركدام از « واو » و « ياء » به دنبال الف زايده واقع شده‌اند.