المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٠١٣ - مقاله شارح در جواب ابن هشام

مصنّف گويد:

و همچنين فتحه‌اى را كه تاء تأنيث در حال وقف پهلوى آن واقع شده است نيز اماله كن زمانى كه فتحه مزبور در غير الف باشد.

مانند فتحه در « رحمة » و « نعمة ».

و اين عبارت « اذا ما كان فى غير الف» در كلام مصنّف به منظور زيادى توضيح و تأكيد مطلب آورده شده زيرا معلوم و روشن است كه الف مفتوح نمى‌شود.

قوله: سواه: ضمير مجرورى به « تناسب » راجع است.

قوله: و القمر اذا تلاها: آيه (٢) از سوره شمس.

قوله: للايسرمل تكف الكلف: يعنى به سمت چپ ميل پيدا كن تا عاشق را از عشق و ميلش منع كنى.

متن: «٩١٥»

تجزيه و تركيب‌

حرف: اسم، نكره، مبتداء و مسوّغ ابتداء به آن عطف مى‌باشد.

واو: عاطفه.

شبهه: مضاف و مضاف اليه، معطوف به « حرف ».

من: حرف جارّه.

الصّرف: مجرور به « من » ، متعلّق به « برى ».

برى: خبر براى « حرف ».

واو: عاطفه.

ما: موصوله، مبتداء.

سواهما: مضاف و مضاف اليه، متعلّق باستقرّ، صله و عائد براى « ماء موصوله».

باء: حرف جرّ.

تصريف: مجرور به « باء » ، متعلّق به « حرى ».

حرى: اسم، صفت مشبهه، خبر براى « ما ».