المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٩٥٤ - مبحث نسب

همزه را حذف كرده و پس از آن ياء مشدّده را به آن ملحق مى‌كنند.

سپس شارح گويد:

آنچه ذكر شد مرام و عقيده سيبويه و خليل مى‌باشد ولى در مقابل ايشان قول يونس بن حبيب است كه از بصريّون محسوب شده و منسوب به قبيله بنى ظبة بوده امّا نه از راه قرابت بلكه به طريق ولاء يعنى از عبيد و مماليك اين قبيله به حساب مى‌آيد و بهر صورت وى مى‌گويد:

حذف تاء از « اخت » و « بنت » ممتنع است لذا در منسوب به آندو مى‌گوئيم:

اختى و بنتى.

شارح گويد:

گفته يونس مطلبى است كه من نيز به آن مايل و راغب هستم چه آنكه در غير اينصورت و طبق گفته سيبويه و خليل اسم منسوب به اخت با منسوب به اخ اشتباه مى‌شود در حالى كه بنابر گفته يونس اين اشتباه هرگز پيش نمى‌آيد.

مصنّف گويد:

حرف دوّم از اسمى كه دو حرفى بوده و حرف دوّمش لين مى‌باشد را مضاعف كن مانند: لا و لائى.

شارح گويد:

مقصود اينست كه: در ساختن اسم منسوب از هركلمه‌اى كه دو حرفى بوده و حرف دوّمش از حروف لين مى‌باشد واجب است حرف دوّم را مضاعف كنند.

حال اگر حرف دوّم الف باشد بعد از مضاعف شدنش به همزه قلب شده و مى‌توان آنرا به واو نيز قلب نمود مانند: اسم منسوب به « لا » كه مى‌شود لائىّ يا لاوىّ.

و در صورتى كه ياء و يا واو باشد پس از مضاعف شدن دوّمى از مضاعفين را به واو بايد قلب كرد مانند اسم منسوب به « فى » و « لو » كه علم براى شخص باشند چه آنكه در منسوب بايندو مى‌گوئيم:

فيوىّ و لووىّ.

و امّا اسمى كه دو حرفى بوده و حرف دوّمش صحيح باشد در منسوب به آن هم تضعيف و هم عدم آن جايز است نظير اسم منسوب به « كم » كه مى‌گوئيم: كممىّ و كمىّ.

قوله: كما فى شرح الكافية: يعنى مصنّف در شرح كافيه تعبير به « و لا بكنية» نموده.

قوله: و هو يقوّى بحثى: ضمير « هو » به كلام مصنّف در شرح كافيه راجع است و