المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٧٨٥ - مبحث حكايت

رأيت رجلا (ديدم مردى را).

بگو: منا (چه كسى را)؟

در اين مثال « من » حكايت نصب « رجل » را نموده لذا نونش را ابتداء مفتوح كرده و سپس از اشباع فتحه « الف » حاصل گرديده است.

و به آن كس كه گفته:

مررت برجل (گذشتم به مردى)

بگو: منى (به چه كسى)؟

در اين مثال « من » حكايت جرّ « رجل » را نموده از اينرو نونش را ابتداء مكسور كرده و سپس از اشباع كسره « ياء » وجود پيدا كرده.

مصنّف گويد:

و بگو: منان و منين بعد از « لى الفان كابنين».

و نون ايندو را ساكن نما تا به عدالت رفتار كرده باشى.

شارح گويد:

مقصود اينست كه اگر كلمه تثنيه‌اى را بخواهى با « من » حكايت كنى لازم است به آن الف و نون (در حال رفعى) و يا، ياء و نون (در حال نصب و جرى) وصل كرده و بگوئى منان و منين چنانچه پس از كلام شخصى كه گفته:

لى الفان كابنين (من دو دوست دارم همچون دو فرزند).

مى‌گوئى:

منان (كدام دو رفيق).

يا مى‌گوئى:

منين (كدام دو فرزند).

و چنانچه ملاحظه مى‌كنيم « منان » چون در مقام حكايت اعراب و تثنيه بودن « الفان » است هم مرفوع آمده و هم تثنيه و « منين » چون در « ابنين » را حكايت مى‌كند مجرور و تثنيه آورده شده است.

ناگفته نماند نون « منان » و « منين » را بايد ساكن نمود تا به عدالت رفتار شده باشد.

مصنّف گويد:

به كسى كه گفته است: اتت بنت، بگو: منة.