المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٧٣٤ - مبحث اخبار به الذى و فروع آن و نيز اخبار به الف و لام موصوله

« زيدان » است كه آن نيز تثنيه مى‌باشد و بين ايندو « بلّغت منهما الى العمروين» را بعنوان صله براى « اللّذان » آورده‌ايم و بين موصول و عائدش كه « منهما » باشد از حيث تثنيه بودن توافق برقرار است.

حال اگر بجاى « العمروين » كه تثنيه است « العمروين » به صيغه جمع بوده و امتحان‌كننده گفته باشد:

اخبر عن العمروين فى جملة « بلّغت رسالة الخ» شخص مورد آزمايش بايد بگويد:

الّذين بلّغت من الزيد اليهم رسالة العمرون (آن كسانى كه رساندم از جانب دو زيد نامه‌اى را به ايشان عبارتند از عمرون).

پس مأخذ و اصل اين كلام جمله:

بلّغت رسالة من الزيدين الى العمروين، مى‌باشد.

و چنانچه ملاحظه مى‌كنيم « زيدين » به صيغه تثنيه و « عمرون » به صيغه جمع مى‌باشد لذا در جمله‌اى كه شخص مورد آزمايش ايراد مى‌كند بايد رعايت تطابق بين موصول و مخبر عنه (عمرون) را از حيث جمع بودن بنمايد چنانچه ضمير عائد را نيز بايد با موصول موافق بياورد چنانچه ايندو امر رعايت گرديده.

حال اگر مأخذ و جمله اصلى همان عبارت سابق يعنى:

بلّغت رسالة من الزيدين الى العمروين، بود و شخص امتحان‌كننده گفت:

اخبر عن رسالة فى جمله « بلّغت رسالة الخ» بالّتى:

بايد بگوئيم:

الّتى بلّغتها من الزّيدين الى العمروين رسالة (آنچه كه از دو زيد به دو عمرو فرستادى عبارتست از نامه).

و چنانچه مى‌بينيم مخبر عنه « رساله » بوده و آن مفرد مؤنّث است لذا بين آن و موصول كه « التى » باشد رعايت تطابق و توافق شده همان طورى كه ضمير عائد به آن را نيز بآن مطابق آورده‌ايم.

سپس شارح گويد:

البتّه براى اين باب شروطى است كه مصنّف به چهارتا از آنها اشاره نموده و شرح آنها در عبارات بعدى خواهد آمد.