نموده‌اند، از تدريس و فتوى ممنوع كرده و بارها در مصر و اسكندريّه و مراكش و دمشق و شام محبوسش داشته‌اند و معتقدين عقائد او را هم محكوم بكفر و مهدور النفس و المال دانسته‌اند.

مخفى نماند كه ابن تيميه علاوه بر اينها، ببسيارى از مذاهب اسلاميّه حمله برده و فلسفه يونانيها و اتباع آنرا نيز تخطئه مينموده است. نيز چنانچه واضح و روشن است مذهب تازه وهابيها نيز كه در زمان ما، در اراضى حجاز رواج دارد از بعض فتاوى ابن تيميه مأخوذ و از آن سرچشمه آب خورده است.

گروهى ديگر تجليلش كرده‌اند، او را با علم و فهم و حلم و تبحّر و زهد و تقوى و كرم و شجاعت در اظهار حق و عدم اعتنا بطعن و اعتراض ديگران و سرعت استنباط احكام شرعيّه از آيات قرآنيّه و از آيات اللّه بودن خود او در تفسير قرآن مجيد و درياى علم بى‌پايان بودن و قبول نكردن انعامات اكابر و امرا و مانند اينها ستوده‌اند ذهبى، بعد از مدايح بسيارى كه در حق او گفته گويد كه از هردو فرقه خيرخواه و بدخواه ابن تيميّه در اذيّت و آزار ميباشم: هركه عارف بحق او است اين مدايح را كم ميشمارد و مرا بتقصير منسوب ميدارد، بالعكس هركه او را نشناخته و عارف بحق او نباشد به غلوّ و افراطم متّهم دارد، اين فرقه كه جانبداران ابن تيميه هستند طعن و تكفير اكابر را كه فوقا تذكر داديم حمل بر حسد و رقابت و عداوت معاصرين او دارند كه ناشى از كثرت تبحّر علمى و توجه مردم باو و شهرت آفاقى او و كساد بازار خودفروشى ايشان است.

قضاوت عادلانه در اين موضوع با قطع‌نظر از اينكه تخطئه يكنفر بهتر از جمعى از اكابر ميباشد حكميت تأليفات خود ابن تيميه است:

١- اقامة الدليل على ابطال التحليل (فى النكاح) كه با چندين رساله ديگرش كه يكى هم بغية المرتاد ذيل ميباشد بنام فتاوى ابن تيميه در قاهره چاپ شده است ٢- الاكليل فى المتشابه و التأويل ٣- بغية المرتاد فى الرد على المتفلسفة و القرامطة و الباطنية ٤- بيان موافقة صريح المعقول لصحيح المنقول كه در مصر در حاشيه منهاج السنه خود ابن تيميه چاپ شده است ٥- زيارة القبور و الاستنجاد بالمقبور كه با چندين رساله ديگر خود ابن تيميه كه يكى هم اكليل فوق‌