ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ٥٨ - ابو الحسن- احمد بن عبد اللّه بن محمد
ابو حسام- حسان بن ثابت
- در باب اول بهمين عنوان مذكور است.
ابو حسان
در اصطلاح رجالى جميل بن زياد مرادى و موسى بن عبيده عجلى است.
ابو الحسن[١]
ابو الحسن- احمد بن عبد اللّه بن محمد
- بكرى، اگرچه بعنوان بكرى مذكور و هم اشاره شده است بر اينكه استاد شهيد ثانى (متوفى بسال ٩٦٦ ه ق- ظسو) و مؤلف سه كتاب مقتل امير المؤمنين ع و وفاة فاطمة الزهراء و الانوار و مفتاح السرور و الافكار فى مولد النبى المختار ميباشد باز در تحقيق اين موضوع گوئيم:
در كشف الظّنون هم همان كتاب انوار را ستوده و بابو الحسن احمد بن عبد اللّه بكرى منسوب داشته ولى تاريخ وفات ابو الحسن و استاد شهيد ثانى بودن او را مذكور نداشته است. از بحار الانوار نيز نقل است كه در موقع ذكر كتب خاصه همين سه كتاب را بابو الحسن
[١] ابو الحسن- كنيه حضرت امير المؤمنين ع على بن ابيطالب و امام سجاد و امام موسى الكاظم و على بن موسى الرضا و حضرت على النقى عليهم السلام ميباشد، لكن استعمال آن در حق حضرت على ع در اخبار و آثار دينيه اگر هم باشد بسيار نادر است و از آن وجود مقدس به امير المؤمنين ع تعبير مىنمايند كه بمدلول آثار دينيه از صفات خاصه آن حضرت است. همچنين استعمال آن در امام سجاد ع نيز نادر بوده اين است كه در اخبار دينيه و اصطلاح فقها با نبودن قرينه راجع بامام كاظم ع ميباشد و اگر مقيد بكلمه اول يا ماضى نمايند باز آن حضرت را اراده كنند چنانچه اگر مقيد بكلمه ثانى باشد (ابو الحسن ثانى) مراد حضرت رضا ع است و در جايى كه حضرت امام هادى را اراده نمايند بكلمه ثالث مقيد دارند (ابو الحسن ثالث).
در اصطلاح بعضى از مصنفين كه بسيار نادر و ميتوان گفت كه متفرد است لفظ ابو الحسن با نبودن قرينه عبارت از حضرت امير المؤمنين ع و مقيد بكلمه اول حضرت سجاد ع و بكلمه ثانى حضرت امام موسى ع و بكلمه ثالث حضرت رضا ع و بكلمه رابع حضرت امام على النقى ع است. مع ذالك امر سهل و غالبا مراد بواسطه قرائن خارجيه معلوم ميشود. بارى كلمه ابو الحسن در كتب تراجم و تواريخ و سير كنيه جمعى زياد از طبقات مختلفه بوده و در اين كتاب نيز شرح حال بسيارى از ايشان كه تذكر دادن آنها در نهايت صعوبت است بعناوين متفرقه نگارش يافته است و در اينجا يكچندى از ايشان را كه تحت عنوان ديگر ذكر نشده تذكر ميدهيم.