- بن جعفر بن محمد بن درستويه بن مرزبان، فسوىّ الاصل، بغدادىّ المسكن و المدفن، ابو محمد الكنية، ابن درستويه الشّهرة، از مشاهير ادبا و نحويّين قرن چهارم هجرت ميباشد كه در بسيارى از علوم بصريّين متفنّن بود، در نحو و لغت رويّه و اصول ايشان را اختيار كرده و با قواعد ايشان استشهاد مينمود، درباره ايشان تعصّب بى‌نهايت بكار برده و از آراء كوفيّين اعراض مينموده است. فنون ادبيّه را در بغداد از مبرّد و ثعلب و بعضى ديگر از اكابر وقت اخذ كرده و بمقام عالى علمى رسيد تا مرجع استفاده افاضل وقت خود شد، دارقطنى و عبيد اللّه مرزبانى و بعضى از اجلّاى ديگر نيز از تلامذه وى ميباشند. بنام اخبار النحويين و ادب الكاتب و ارشاد در نحو و اسرار النحو و شرح فصيح ثعلب و غريب الحديث و معانى الشعر و غير اينها تأليفات بسيارى بدو منسوب است. وفات او بنابر مشهور در سيصد و چهل و هفتم يا ششم هجرت واقع شد، لكن بنوشته فهرست ابن النديم (متوفى بسال ٣٨٥ ه ق- شفه) كه بواسطه قرب زمان بلكه معاصر بودن ايشان ابصر بحال او ميباشد در سال سيصد و سى و چندم وقوع يافته است. اما لفظ درستويه بقول ابن سمعانى بضمّ اوّل و ثانى و رابع و فتح سادس و بقول ابن ماكولا بفتح اوّل و ثانى و رابع و خامس و سكون باقى است.

(كف و ص ٦٢٤ ج ١ س و ٩٣ ف و ٥٧٧ ج ١ مه و ٤٤٨ ت و ٢٧٣ ج ١ كا و ٤٢٨ ج ٩ تاريخ بغداد و غيره)

ابن دريد- محمد

- بن حسن، يا حسين بن دريد بن عتاهية بن خيثم، بصرىّ الولادة، ازدىّ القبيلة، ابو بكر الكنية، ابن دريد الشّهرة و اللّقب، قحطانى النسب (كه نسب او با سى و پنج واسطه به يعرب بن قحطان موصول و گاهى بجهت انتساب بجدّ عاليش، به ابن العتاهية نيز موصوف ميباشد) از اكابر و مشاهير ادباى شعرا و شعراى ادبا ميباشد كه نحوى لغوى شاعر ماهر كثير الحفظ، از اساتيد سيرافى و ابو عبد اللّه مرزبانى و جمعى ديگر، حافظه‌اش از نوادر معدود بود. گويند (و العهدة عليهم) هرگاه ديوان شعرى را نزد او ميخواندند تمامى آنرا از اوّل تا آخر حفظ ميكرد.

بالجملة جامع كمالات متنوعه، حافظ بسيارى از اشعار و وقايع عرب، از ائمّه شعر و