ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ٤٤٨ - ابن جميع- هبة اللّه بن زيد
ابن جميع- هبة اللّه بن زيد
- يا زين بن حسن بن يعقوب بن حسن بن افرائيم بن يعقوب بن اسمعيل بن جميع اسرائيلى، مكنّى به ابو العشائر، ملقّب به شمس الرياسة و موفق الدين، از اطبّاى نامى اواخر قرن ششم هجرت ميباشد كه هردو قسمت علمى و عملى طب را در مولد و منشأ خود فسطاط مصر تكميل نمود، در حسن تفطّن بمرض و اسباب و علل آن و مزاياى حال مريض بمقامى رسيد كه با يك نظر از تمامى حالات آينده مريض خبر ميداد، اينك بتمامى اطبّاى مصر تفوق يافته و طبيب مخصوص ملك ناصر ابو المظفّر صلاح الدين ايّوبى يوسف بن ايّوب مؤسّس سلطنت ايّوبيه مصر (٥٦٧- ٥٨٩ ه ق- ثسز- ثفط) گرديد، ترياقى بنام ترياق فاروق براى او ترتيب داده و مشمول مراحم فوق الغايه وى شد.
گويند چون نسخه قانون شيخ الرئيس را بمصر آوردند ابن جميع بعد از امعان نظر، كتاب التصريح بالمكنون فى تنقيح القانون را در ردّ آن تأليف داد، چون نسخه همين كتاب تصريح در بغداد بنظر يوسف بن محمد نخستين طبيب عراق رسيد گفت اگر ابن جميع در فهميدن عبارات قانون صرف اوقات ميكرد بهتر از آن بودى كه در ردّ آن تضييع عمر نموده است. در نامه دانشوران گويد: روزى ابن جميع در بازار مصر روى سكوئى نشسته بود در آن حال ديد كه جنازهاى را روى تابوت بقبرستان مىبرند و جمعى از اكابر هم در تشييع او حاضر هستند، پس بحدس صائب دريافت كه آن جنازه نمرده و هنوز زنده است، قضيه را اظهار كرد و گفت دفن كردن آن، زنده در گور نهادن است، جمعى بصدد انكار آمدند و بعضى ديگر گفتند كه امتحان خالى از ضرر است. آن دانشمند همه را مراجعت داد، جنازه را بحمام برده و آب گرم بر بدنش ريخته و امر بمالش نمود، با معطّسات قوى الاثر بعطسهاش آورد، كسان او را بشارت دادند سپس چند روز ديگر نيز معالجه كرد تا بكلى بهبودى يافت، انتشار اين قضيه ديگر سبب عمده اشتهار وى گرديد.
در جواب استفسار از سبب تفطّن حيات آن جنازه گفت كه هردو پايش در تابوت، راست و رو ببالا بودند در صورتيكه اگر شخصى مرده و روح حيوانى بكلى قطع علاقه از جسد