شمرده، در روضات نيز در رديف مخالفينش مذكور داشته و لكن در منتهى المقال گويد حكايات دايره بر مذمّت او بسيار و لكن هيچ‌كدام مستند بناقل موثق و يا كتاب معتمدى نيست و او از خلّصين محبّين و مدّاحين اهل بيت ع بوده است. بهتر آن است كه ما هم قضاوت در اين موضوع را بعهده كتب مربوطه محول داشته و بگذاريم و بگذريم.

پدر ابو نواس از اهل دمشق و از لشگريان مروان حمار آخرين ملوك بنى اميّه بود، بسمت سرحددارى باهواز رفت، زنى حلبان نامى را در آنجا بعقد ازدواج آورد، ابو نواس و ابو معاذ و چند پسر ديگر از وى بوجود آمدند، حلبان ابو نواس را بعطّارى تسليم نمود كه مشغول تكسّب باشد تا روزى ابو اسامه و البة بن حباب او را ديد و آثار فطانت در او تفطّن كرده و گفت حيف است اين آثار را كه در تو ميبينم ضايع كرده باشى و زود باشد كه شعر خوب ميگوئى بهتر آن است كه مصاحب من گردى تا تربيتت كرده باشم.

ابو نواس گفت تو كيستى؟ بعد از شناسائى گفت كه و اللّه من هم جوياى تو هستم، عازم بودم كه محض ملاقات تو بكوفه روم، از معلوماتت بهره‌ور بوده و اشعارت را شنيده باشم.

ابو نواس بمصاحبت وى ببغداد رفت و از خردسالى بشعر گفتن آغاز نمود، ده نوع شعر گفته و غرائب لغت را از ابو زيد انصارى و وقايع و ايّام عرب را از ابو عبيده معمّر بن مثنى اخذ و در نحو سيبويه مطالعاتى وافى كرد. ابو عبيده ميگفته كه ابو نواس در شعراى متأخّرين مثل امرء القيس است در متقدّمين. ديوان ابو نواس در هند و مصر و بيروت چاپ گرديد و چنانچه اشاره شد اشعارش بده نوع مشتمل و همه آنها در نهايت جودت ميباشد

مخفى نماند كه اشعار ابو نواس مرتّب و مدوّن نبوده و بعد از زمان او جمعى از ادبا و فضلا هريكى موافق رويه مخصوصى تدوين كرده اينك نسخ دواوين ابو نواس نوعا با يكديگر مغاير هستند و ديوان چاپى مذكور تدوين على بن حمزه اصفهانى است كه تمامى اشعار او را بترتيب حروف قوافى تدوين نموده است.

وجه شهرت به ابو نواس دو زلف او بوده كه در دوشهايش حركت ميكرده است و نواس (بضمّ نون) بمعنى حركت ميباشد. اما حكمى گفتن او بجهت آن است كه جدّش‌