بكار برده و در وثاقت تحرير و حلاوت تقرير و دقّت نظر بى‌نظير و انفع و اجمع كتب ميباشد و موافق بعضى از اجلّه بعد از تعمق در مزاياى مجمع البيان طبرسى كه سرآمد تفاسير است مكشوف ميگردد كه تلخيص همين روض الجنان است. فخر رازى نيز در اساس تفسير كبير خود از انوار آن اقتباس نموده و شيخ منتجب الدين تلميذ خود ابو الفتوح اين دو كتاب روح الاحباب و روض الجنان را از خود مؤلف خوانده است ٤- كتاب يوحنا كه بزبان يكنفر نصرانى يوحنّا نام در مسئله امامت در ردّ مذهب عامّه نوشته و بنقل روضات، صاحب رياض العلما اين كتاب و كتاب حسنيه مذكور فوق را بشيخ ابو الفتوح نسبت داده و لكن ظاهر بلكه صريح كلام ذريعه آنكه صاحب رياض العلما همينقدر گفته كه كتاب حسنيه را بشيخ ابو الفتوح نسبت ميدهند نه اينكه خودش آن را بدو منسوب داشته و تأليف او دانسته است. در ذريعه گفته است: حسنيه رساله‌ايست در امامت كه بيكى از دختران شيعه منسوبش داشته و گويند كه در آن مناظرات خود را كه در عصر هارون الرشيد با علماى اهل سنّت كرده تدوين و تأليف داده و يك نسخه از آن در سال نهصد و پنجاه و هشتم هجرت در دمشق بدست ملا ابراهيم بن ولى اللّه استرآبادى رسيده و آن نسخه را ببلاد خودش برده و بخواهش بعضى از اخيار محض تكثير منفعت بفارسى ترجمه‌اش كرده است. بعد از اين بحكم پاره‌اى قرائن ديگر احتمال داده كه ملا ابراهيم مذكور لقب ضياء الدين داشته است.

نگارنده گويد: آنچه چاپ شده همين ترجمه است و الا اصل كتاب از شيخ ابو الفتوح هم باشد بايد بعربى باشد چنانچه واضح است. سال وفات شيخ ابو الفتوح بدست نيامد، از تاريخ وفات معاصرينش زمخشرى و طبرسى و نظائر ايشان و دو تلميذش ابن شهرآشوب و شيخ منتجب الدين كه مذكور شد استكشاف توان كرد كه در اواسط قرن ششم ميزيسته است. بفرموده بعضى از اهل تتبّع شيخ ابو الفتوح در سال پانصد و پنجاه و دويم هجرت بخط خودش بعضى از تلامذه خود را اجازه داده و تأليف تفسير مزبور نيز مابين سال پانصد و دهم و پانصد و پنجاه و ششم هجرت بوده است. بهرحال بحسب وصيّت خودش‌