ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ٢٢٧ - ابو الفتوح- حسين بن على
متكلّم كامل فقيه اديب فاضل واعظ مفسّر مشهور، در كلمات اجلّه به امام سعيد و ترجمان كلام اللّه مجيد و قدوة المفسرين و نظائر اينها موصوف، جامع فضيلت حسب و شرافت نسب، بقبيله بنى خزاعة منتسب، از اولاد عبد اللّه بن بديل بن ورقاء خزاعى صحابى كه جلالتش آفتابى و تشيّع بنى خزاعة و محبت ايشان نسبت بخانواده عصمت از قديم الايام معروف و معاويه ميگفته است كه محبت قبيله خزاعه با على بمرتبهايست كه اگر زنانشان قادر ميبودند با ما ميجنگيدند تا چه رسد بمردان ايشان.
بالجملة شيخ ابو الفتوح از پدر خود و عم خود و شيخ عبد الجبّار رازى و شيخ ابو على طوسى روايت كرده و بواسطه ايشان از شيخ الطائفة شيخ طوسى روايت مينمايد.
ابن شهرآشوب صاحب مناقب (متوفى بسال ٥٨٨ ه ق- ثفح) و شيخ منتجب الدين بن بابويه قمى صاحب فهرست (متوفى بسال ٥٨٥ ه ق- ثفه) و بعضى از اجلّاى ديگر نيز از تلامذه وى بوده و از وى روايت مينمايند. پسر و خواهرزاده و پدر و جدّ پدر شيخ نيز از اكابر علما و مؤلفين شيعه و خانوادهاش از بزرگترين خانوادههاى عرب هستند كه در ديار عجم توطّن كردهاند.
از تأليفات شيخ ابو الفتوح است:
١- حسنيه كه بزبان كنيزكى حسنيه نام معاصر هارون الرشيد با زبان فارسى در ردّ عامّه نوشته و در ايران بطبع رسيده و يك مرتبه نيز در زمان ناصر الدين شاه در زمان سفارت ميرزا محمد حسين خان مشير الدولة در استانبول چاپ و نشر شده و اخيرا باقتضاى سياست وقت جمعش كردند. در صحت نسبت و بعضى از مزاياى ديگر اين كتاب بفقره چهارم ذيل كه كتاب يوحنّا است مراجعه شود ٢- روح الأحباب و روح الألباب فى شرح الشهاب كه شرح كتاب شهاب نام قاضى قضاعى سابق الذكر است ٣- روض الجنان و روح الجنان فى تفسير القرآن كه محل اعتماد عموم بوده و ببيست مجلّد مشتمل است، دو مرتبه در ايران چاپ و محل استفاده واعظ و فقيه و مفسّر و اديب و مورّخ و طالب فضائل و مناقب و خواستار مطاعن و مثالب بوده و اهتمام تمام در تفسير قرآن مجيد و ابطال شبهات مخالفين