ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ١٩٤ - ابو عبيده- معمر بن مثنى
حال ابو عبيده روشن و حديث مذكور هم از اخبار مجعوله و موضوعه بوده و وى در حقيقت از اركان ظلم و غصب خلافت حقّه حضرت امير المؤمنين ع و تسليم آن بديگران ميباشد و تحقيق مطلب موجب اطناب است. (ص ٧٣٨ ج ١ س و ٦٥ ج ١ فع و غيره)
ابو عبيده- معمر بن مثنى
- تيمىّ القبيلة، بصرىّ الولادة و النشأة و المدفن، ابو عبيدة الكنية، اديب نحوى لغوى، از مشاهير شعرا و ادباى اوائل قرن سيّم هجرى و از تلامذه ابو عثمان مازنى، ابو حاتم سجستانى، ابو عبيد قاسم بن سلام فوق الذكر، ابو عبد الرحمن يونس بن حبيب نحوى، ابو عمرو بن علاء لغوى و نظائر ايشان بوده و در فنون ادب و جميع علوم عرب خصوصا در نحو و حفظ اشعار و انساب و اخبار و تواريخ و سير و وقايع يدى طولى داشت و اكثر آنها را ضبط و حفظ نموده بود و مورخين قرون اخيره خوشهچين كلمات وى هستند. خودش ميگفته است هيچ دو اسبى در زمان اسلام يا جاهليّت بهم نخورده كه خود آنها و راكب آنها را نشناخته باشم.
بزعم بعضى وى نخستين كسى است كه در غرائب القرآن تأليف كتاب نموده و ديگران نيز بدو اقتفا جستهاند لكن موافق فهرست شيخ و رجال نجاشى و ديگر كتب رجاليّه ابان بن تغلب شيعى (متوفى بسال ١٤١ ه ق- قما) نخستين كسى ميباشد كه در اين موضوع تأليف داده و العجب كه (بنقل معتمد) سيوطى در بغية الوعاة گفته است كه ابان متوفى در سال مزبور در موضوع غريب القرآن تأليف نموده و بعد از آن ابو عبيده (متوفّى بسال ٢٢٤ ه ق- ركد) را نخستين كسى دانسته كه در اين موضوع تأليف نموده است. بارى ابو عبيده در رشته خود متبحّر، قول او معتمد، كلماتش مابين علماى ادب و لغت برهان قاطع و محل استشهاد ايشان ميباشد.
تأليفات او در موضوعات متنوعه بسيار و تا دويست كتاب بدو منسوب و از آن جمله است:
١- اعراب القرآن ٢- طبقات الشعراء و يك نسخه از طبقات در كتابخانه آباء يسوعيين بيروت موجود است ٣- غريب الحديث ٤- غريب القرآن ٥- مجاز القرآن ٦- معانى القرآن