ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ١٣٦ - ابو سعيد يمامى
نقل شده منافى تاريخ وفات مذكور و معاصر بودن او با صاحب بن عباد (متوفّى بسال ٣٨٥ ه ق- شفه) است كه در هدية الاحباب نيز نوشته و نيز در هيچيك از مدارك موجودى بنحوه وزارت او نيز اشاره نشده است كه وزير كه بوده و يا خود لفظ وزير مجرّد شهرت بوده است.
(كف و تنقيح المقال و ص ٩٦ هب)
ابو سعيد يمامى
- از فضلاى اطبّاى نامى قرن پنجم هجرت ميباشد كه بسيار خليق و ديندار، در هردو قسمت علمى و عملى طب خبير، در فن نجوم نيز بصير، با شيخ الرئيس ابو على سينا و نظائر وى معاصر، نزد ملوك ديالمه محترم، در بصره مقيم، مرجع استفاده جمعى كثير از اطبّا و حكما، در ميان ايشان به شيخ الطائفة و رئيس سلسله موصوف بود. در عهد مستكفى باللّه بيست و دويمين خليفه عباسى (٣٣٣- ٣٣٤ ه ق- شلج- شلد) و يا بيست و سيّمين ايشان مطيع للّه (٣٣٤- ٣٦٣ ه ق- شلد- شسج) كه اطبّاى بغداد بسيار زياد و بدون رائحه خبرت و بصيرت متصدى امر طبابت و جز مردمكشى مصدر خدمتى نبودهاند و امتحان علمى ايشان از دربار خلافت تصميم گرديد بالاخره قرعه امتحان بنام نامى همين ابو سعيد يمامى اصابت كرد، براى انجام اين خدمت سراپا سعادت از بصره در بغداد احضار شد، او نيز اين عمل خطير را در عرض شش ماه بانجام رسانيد و هشتصد طبيب از عهده امتحانات لازمه برآمدند و ديگران از قيام بوظائف طبابت اكيدا ممنوع شدند، اين خدمت وى پسنده نظر خلافت و مورد تحسين بىنهايت شد و ماهى يك هزار دينار (طلاى مسكوك هيجده نخودى) بطور استمرار در حق وى مقرّر گرديد و خواستار توطّن در بغداد شدند لكن او قبول نكرده باز ببصره عودت نمود و در آنجا بسال چهار صد و بيست و نهم يا بيست و يكم هجرى قمرى درگذشت.
از تأليفات او است:
امتحان الاطباء و شرح فصول بقراط و كتاب المعالجات. از درگاه خداوندى مسئلت مينمائيم كه در اين زمان باريك و تاريك ما هم كه سطح علم (بانواعه الكثيرة) آنا فآنا پائين ميرود و بالنتيجة محكوم بزوال و فنا ميباشد وسائل اينچنين امتحانات را كه هيچ غرضى