اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٢٤ - كلام مرحوم محقق حائرى

و اين غير از صورت اوّل است كه اصلًا ظهورى براى كلام منعقد نشده بود. اينجا ظهور منعقد شده ولى دليل ظاهر اقوى‌ نتوانسته است اين مورد مشكوك را شامل شود، لذا اصالة العموم حاكم است. اكثر محقّقين از اصوليين مسئله را به اين صورت مطرح كرده‌اند و واقعيت هم همين است.

كلام مرحوم محقق حائرى‌

محقق حائرى رحمه الله در كتاب «درر الفوائد» در رابطه با اصالة العموم در اينجا تفصيل داده مى‌فرمايد: درست است كه رجوع به اصالة العموم در ما نحن فيه مطابق با قاعده است ولى يك صورت را بايد از اينجا خارج كرد و آن در جايى است كه بدانيم عادت اين مولاى متكلّم بر اين است كه مخصِّصات عموماتش را به صورت منفصل بيان مى‌كند. اين گونه مخصِّص منفصل، در حكم مخصِّص متّصل و مانع از تمسك به اصالة العموم است. سپس مى‌فرمايد: اتّفاقاً در شرع مقدّس اسلام، مسئله به‌همين‌صورت است زيرا ما ملاحظه مى‌كنيم كه نوع مخصِّصات، به لسان مبارك ائمه عليهم السلام در طول زمان‌هاى بعيده بيان مى‌شود. مثلًا عام، در لسان رسول خدا صلى الله عليه و آله و مخصِّص آن در روايت امام صادق عليه السلام است. در نتيجه ما نه در آيات قرآن و نه در روايات نمى‌توانيم اصالة العموم داشته باشيم. [١] بررسى كلام مرحوم حائرى: ما بايد ببينيم آيا مخصِّصات منفصله چنين متكلّمى، در همه جهات به منزله مخصِّص متّصل است يا در بعضى از جهات؟ شقّ سوّمى هم وجود ندارد.

[١]- درر الفوائد، ص ٢١٥