اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٥٦٧

مجمل و مبيّن‌

در تعريف مجمل و مبيّن اين گونه گفته شده است: مجمل: لفظى است كه ظهور در معناى مشخصى ندارد. مثل اين كه متكلم گفته باشد: «رأيت عيناً» و هيچ قرينه‌اى هم اقامه نكرده باشد. مبيّن: لفظى است كه ظهور در معنا دارد. و به تعبير مرحوم آخوند: «لفظ، قالب براى خصوص معنا باشد». [١] بايد توجه داشت كه ظهور، مساوق با معناى حقيقى نيست. اصالة الظهور، هم در استعمالات حقيقى بكار مى‌رود و هم در استعمالات مجازى. يعنى همان‌طور كه «رأيت أسداً» ظهور در معناى حقيقى دارد، «رأيت أسداً يرمي» نيز ظهور در معناى مجازى دارد. در نتيجه اگر جمله‌اى‌ مبيّن‌ بود و در معنايى ظهور داشت- خواه در معناى حقيقى يا در معناى مجازى- بر اساس اصالة الظهور بايد آن ظهور را اخذ كنيم. ولى‌ مجمل‌ فاقد ظهور است و چون فرض اين است كه قرينه‌اى در كار نيست، راهى براى حمل كلام مولا بر معناى غير ظاهر وجود ندارد.

[١]- كفاية الاصول، ج ١، ص ٣٩٧