برهان شفا - ابن سينا - الصفحة ٦٢٨ - يادداشتها

(٦٦٦) - «بالفعل وضع كند» يعنى «بالفعل بشناسد».

(٦٦٧) - براى بحثى روشنگر درباره‌ى سودمندى تقسيم در تحديد و تعريف و درباره‌ى فصول و كيفيت استفاده از تقسيم در كشف فصول- اساس الاقتباس، مقاله‌ى پنجم، فن دوّم، فصل‌هاى ٦ و ٧.

(٦٦٨) - انولوطيقا الاواخر؛ ٩٧ ب: ٩- ١٥.

(٦٦٩) - براى اين مثال- انولوطيقا الاواخر؛ ٩٧ ب: ١٦- ٢٥.

(٦٧٠) -sedaibiclA

(٦٧١) -sellihcA

(٦٧٢) -xajA

(٦٧٣) -rednasyL

(٦٧٤) - منظور آيس‌xajA است.

(٦٧٥) - منظور آخيلاس‌sellihcA است.

(٦٧٦) - منظور القبيادس‌sedaibiclA است.

(٦٧٧) - منظور لوسندرس (يا لسندرrednasyL ( است.

(٦٧٨) - منظور سقراطsetarcroS است.

(٦٧٩) - يعنى اصطلاح «حادّ»، كه هم درباره‌ى اصوات و هم درباره‌ى زاويه حادّه به كار مى‌رود، در دو علم موسيقى و هندسه، مشترك لفظى است.

(٦٨٠) - موادّ اين فصل از برهان شفاء- كه فصل هشتم از مقاله‌ى چهارم است- از فصل‌هاى ١٤ و ١٥، و ١٦ مقاله‌ى دوّم انولوطيقا الاواخر اخذ شده است. رئوس مطالب اين فصل به شرح زير است:

١- در اكتساب اجزاء حدود از طريق تقسيم، نبايد به تقسيم «كلّى» به جزئيات آن اكتفا كنيم، بلكه بايد از تقسيم «كل» به اجزاء آن نيز سود ببريم.- انولوطيقا الاواخر، مقاله‌ى دوّم، فصل ١٤.

٢- گاهى مسائل كثير، به خاطر حدّ اوسط واحدشان، به صورت مساله‌اى واحد درمى‌آيند؛ و گاهى مسائل مشترك در حدّ اوسط واحد، به خاطر اختلاف نسبت‌شان به حدّ اوسط واحد، به صورت مسائل مختلف درمى‌آيند.- انولوطيقا الاواخر، مقاله‌ى دوّم، فصل ١٥.

٣- هرگاه حدّ اوسطى كه در قياس به عنوان علّت حد اكبر وضع مى‌شود با حد اكبر مساوى باشد، قياس، برخلاف گمان عدّه‌اى، قياس دورى نخواهد بود.- انولوطيقا الاواخر، مقاله‌ى دوّم فصل ١٦؛ ٩٨ الف: ٣٤- ٩٨ ب: ١- ٢٤.

٤- گاهى براى اخذ يك نتيجه‌ى واحد، از طريق حدّ اوسطهاى مختلف مى‌توان برهان اقامه كرد.- انولوطيقا الاواخر، مقاله‌ى دوّم فصل ١٦؛ ٩٨ ب: ٢٥- ٤٠. اين بخش از فصل حاضر با تفصيل بيش‌تر مطرح شده است.

(٦٨١) - منظور «ارسطو» است.- يادداشت قبل، شماره‌ى ١.

(٦٨٢) - به نظر من اين سخن بو على كه «حيوان مركّب از جوهر مستمسك و جوهر سيّال است» به اين معنى است كه بدن حيوان از دو بخش اساسى: جامد (جوهر مستمسك) و مايع (جوهر سيّال) تشكيل شده است.