إيضاح ترددات الشرائع
(١)
٣ ص
(٢)
٣ ص
(٣)
٤ ص
(٤)
٤ ص
(٥)
٥ ص
(٦)
٦ ص
(٧)
٧ ص
(٨)
٧ ص
(٩)
٩ ص
(١٠)
١٩ ص
(١١)
٢٠ ص
(١٢)
٢٠ ص
(١٣)
٢١ ص
(١٤)
٢٢ ص
(١٥)
٢٣ ص
(١٦)
٢٤ ص
(١٧)
٢٤ ص
(١٨)
٢٦ ص
(١٩)
٢٧ ص
(٢٠)
٢٨ ص
(٢١)
٢٨ ص
(٢٢)
٢٩ ص
(٢٣)
٣٠ ص
(٢٤)
٣١ ص
(٢٥)
٣٢ ص
(٢٦)
٣٢ ص
(٢٧)
٣٣ ص
(٢٨)
٣٤ ص
(٢٩)
٣٥ ص
(٣٠)
٣٦ ص
(٣١)
٣٧ ص
(٣٢)
٣٨ ص
(٣٣)
٤٢ ص
(٣٤)
٤٥ ص
(٣٥)
٤٦ ص
(٣٦)
٤٦ ص
(٣٧)
٤٨ ص
(٣٨)
٤٩ ص
(٣٩)
٤٩ ص
(٤٠)
٥٢ ص
(٤١)
٥٢ ص
(٤٢)
٥٣ ص
(٤٣)
٥٤ ص
(٤٤)
٥٥ ص
(٤٥)
٥٦ ص
(٤٦)
٥٧ ص
(٤٧)
٥٨ ص
(٤٨)
٦٠ ص
(٤٩)
٦١ ص
(٥٠)
٦٣ ص
(٥١)
٦٤ ص
(٥٢)
٦٥ ص
(٥٣)
٦٦ ص
(٥٤)
٦٦ ص
(٥٥)
٦٧ ص
(٥٦)
٧٣ ص
(٥٧)
٧٤ ص
(٥٨)
٧٥ ص
(٥٩)
٧٦ ص
(٦٠)
٧٧ ص
(٦١)
٧٩ ص
(٦٢)
٨١ ص
(٦٣)
٨١ ص
(٦٤)
٨٢ ص
(٦٥)
٨٣ ص
(٦٦)
٨٤ ص
(٦٧)
٨٧ ص
(٦٨)
٨٨ ص
(٦٩)
٩٢ ص
(٧٠)
٩٢ ص
(٧١)
٩٦ ص
(٧٢)
١٠٠ ص
(٧٣)
١٠٠ ص
(٧٤)
١٠١ ص
(٧٥)
١٠٢ ص
(٧٦)
١٠٣ ص
(٧٧)
١٠٤ ص
(٧٨)
١٠٥ ص
(٧٩)
١٠٧ ص
(٨٠)
١٠٨ ص
(٨١)
١٠٨ ص
(٨٢)
١٠٨ ص
(٨٣)
١٠٩ ص
(٨٤)
١٠٩ ص
(٨٥)
١١٠ ص
(٨٦)
١١١ ص
(٨٧)
١١١ ص
(٨٨)
١١١ ص
(٨٩)
١١٢ ص
(٩٠)
١١٣ ص
(٩١)
١١٤ ص
(٩٢)
١١٦ ص
(٩٣)
١١٦ ص
(٩٤)
١١٧ ص
(٩٥)
١١٨ ص
(٩٦)
١١٨ ص
(٩٧)
١١٩ ص
(٩٨)
١٢٠ ص
(٩٩)
١٢١ ص
(١٠٠)
١٢٢ ص
(١٠١)
١٢٤ ص
(١٠٢)
١٢٥ ص
(١٠٣)
١٢٥ ص
(١٠٤)
١٢٩ ص
(١٠٥)
١٢٩ ص
(١٠٦)
١٢٩ ص
(١٠٧)
١٣٠ ص
(١٠٨)
١٣١ ص
(١٠٩)
١٣١ ص
(١١٠)
١٣٢ ص
(١١١)
١٣٣ ص
(١١٢)
١٣٤ ص
(١١٣)
١٣٤ ص
(١١٤)
١٣٦ ص
(١١٥)
١٣٦ ص
(١١٦)
١٣٦ ص
(١١٧)
١٣٧ ص
(١١٨)
١٣٨ ص
(١١٩)
١٣٩ ص
(١٢٠)
١٤١ ص
(١٢١)
١٤١ ص
(١٢٢)
١٤٢ ص
(١٢٣)
١٤٣ ص
(١٢٤)
١٤٣ ص
(١٢٥)
١٤٥ ص
(١٢٦)
١٤٥ ص
(١٢٧)
١٤٨ ص
(١٢٨)
١٤٩ ص
(١٢٩)
١٥٠ ص
(١٣٠)
١٥١ ص
(١٣١)
١٥١ ص
(١٣٢)
١٥٣ ص
(١٣٣)
١٥٤ ص
(١٣٤)
١٥٦ ص
(١٣٥)
١٥٦ ص
(١٣٦)
١٥٨ ص
(١٣٧)
١٥٩ ص
(١٣٨)
١٦٠ ص
(١٣٩)
١٦١ ص
(١٤٠)
١٦١ ص
(١٤١)
١٦٣ ص
(١٤٢)
١٦٤ ص
(١٤٣)
١٦٤ ص
(١٤٤)
١٦٦ ص
(١٤٥)
١٦٦ ص
(١٤٦)
١٦٧ ص
(١٤٧)
١٦٨ ص
(١٤٨)
١٦٩ ص
(١٤٩)
١٧٠ ص
(١٥٠)
١٧٠ ص
(١٥١)
١٧٠ ص
(١٥٢)
١٧١ ص
(١٥٣)
١٧٢ ص
(١٥٤)
١٧٥ ص
(١٥٥)
١٧٧ ص
(١٥٦)
١٧٨ ص
(١٥٧)
١٧٨ ص
(١٥٨)
١٧٩ ص
(١٥٩)
١٧٩ ص
(١٦٠)
١٨٠ ص
(١٦١)
١٨٢ ص
(١٦٢)
١٨٣ ص
(١٦٣)
١٨٣ ص
(١٦٤)
١٨٥ ص
(١٦٥)
١٨٧ ص
(١٦٦)
١٨٨ ص
(١٦٧)
١٨٨ ص
(١٦٨)
١٨٩ ص
(١٦٩)
١٩١ ص
(١٧٠)
١٩١ ص
(١٧١)
١٩٤ ص
(١٧٢)
١٩٥ ص
(١٧٣)
١٩٥ ص
(١٧٤)
١٩٥ ص
(١٧٥)
١٩٦ ص
(١٧٦)
١٩٧ ص
(١٧٧)
١٩٧ ص
(١٧٨)
١٩٩ ص
(١٧٩)
١٩٩ ص
(١٨٠)
٢٠٠ ص
(١٨١)
٢٠٠ ص
(١٨٢)
٢٠٠ ص
(١٨٣)
٢٠٢ ص
(١٨٤)
٢٠٢ ص
(١٨٥)
٢٠٢ ص
(١٨٦)
٢٠٤ ص
(١٨٧)
٢٠٦ ص
(١٨٨)
٢٠٦ ص
(١٨٩)
٢٠٦ ص
(١٩٠)
٢٠٩ ص
(١٩١)
٢١٠ ص
(١٩٢)
٢١٢ ص
(١٩٣)
٢١٢ ص
(١٩٤)
٢١٥ ص
(١٩٥)
٢١٥ ص
(١٩٦)
٢١٦ ص
(١٩٧)
٢١٦ ص
(١٩٨)
٢٢٣ ص
(١٩٩)
٢٢٤ ص
(٢٠٠)
٢٢٧ ص
(٢٠١)
٢٢٩ ص
(٢٠٢)
٢٣١ ص
(٢٠٣)
٢٣٣ ص
(٢٠٤)
٢٣٤ ص
(٢٠٥)
٢٣٦ ص
(٢٠٦)
٢٣٨ ص
(٢٠٧)
٢٣٨ ص
(٢٠٨)
٢٣٩ ص
(٢٠٩)
٢٣٩ ص
(٢١٠)
٢٤٠ ص
(٢١١)
٢٤٢ ص
(٢١٢)
٢٤٤ ص
(٢١٣)
٢٤٤ ص
(٢١٤)
٢٤٥ ص
(٢١٥)
٢٤٦ ص
(٢١٦)
٢٤٦ ص
(٢١٧)
٢٤٧ ص
(٢١٨)
٢٤٩ ص
(٢١٩)
٢٥٠ ص
(٢٢٠)
٢٥٠ ص
(٢٢١)
٢٥٣ ص
(٢٢٢)
٢٥٤ ص
(٢٢٣)
٢٥٥ ص
(٢٢٤)
٢٥٥ ص
(٢٢٥)
٢٥٧ ص
(٢٢٦)
٢٥٧ ص
(٢٢٧)
٢٥٨ ص
(٢٢٨)
٢٦٠ ص
(٢٢٩)
٢٦٠ ص
(٢٣٠)
٢٦١ ص
(٢٣١)
٢٦١ ص
(٢٣٢)
٢٦٢ ص
(٢٣٣)
٢٦٢ ص
(٢٣٤)
٢٦٥ ص
(٢٣٥)
٢٦٥ ص
(٢٣٦)
٢٦٥ ص
(٢٣٧)
٢٦٧ ص
(٢٣٨)
٢٧٠ ص
(٢٣٩)
٢٧١ ص
(٢٤٠)
٢٧٢ ص
(٢٤١)
٢٧٣ ص
(٢٤٢)
٢٧٣ ص
(٢٤٣)
٢٧٦ ص
(٢٤٤)
٢٧٨ ص
(٢٤٥)
٢٧٩ ص
(٢٤٦)
٢٨٢ ص
(٢٤٧)
٢٨٤ ص
(٢٤٨)
٢٨٨ ص
(٢٤٩)
٢٨٩ ص
(٢٥٠)
٢٩٠ ص
(٢٥١)
٢٩١ ص
(٢٥٢)
٢٩٤ ص
(٢٥٣)
٢٩٤ ص
(٢٥٤)
٢٩٤ ص
(٢٥٥)
٢٩٦ ص
(٢٥٦)
٢٩٦ ص
(٢٥٧)
٢٩٧ ص
(٢٥٨)
٢٩٧ ص
(٢٥٩)
٢٩٨ ص
(٢٦٠)
٢٩٩ ص
(٢٦١)
٣٠٠ ص
(٢٦٢)
٣٠٠ ص
(٢٦٣)
٣٠١ ص
(٢٦٤)
٣٠٢ ص
(٢٦٥)
٣٠٢ ص
(٢٦٦)
٣٠٢ ص
(٢٦٧)
٣٠٣ ص
(٢٦٨)
٣٠٣ ص
(٢٦٩)
٣٠٤ ص
(٢٧٠)
٣٠٤ ص
(٢٧١)
٣٠٤ ص
(٢٧٢)
٣٠٧ ص
(٢٧٣)
٣٠٧ ص
(٢٧٤)
٣٠٩ ص
(٢٧٥)
٣٠٩ ص
(٢٧٦)
٣١٠ ص
(٢٧٧)
٣١١ ص
(٢٧٨)
٣١١ ص
(٢٧٩)
٣١٢ ص
(٢٨٠)
٣١٢ ص
(٢٨١)
٣١٣ ص
(٢٨٢)
٣١٤ ص
(٢٨٣)
٣١٧ ص
(٢٨٤)
٣١٩ ص
(٢٨٥)
٣٢٠ ص
(٢٨٦)
٣٢٠ ص
(٢٨٧)
٣٢٢ ص
(٢٨٨)
٣٢٣ ص
(٢٨٩)
٣٢٤ ص
(٢٩٠)
٣٢٤ ص
(٢٩١)
٣٢٦ ص
(٢٩٢)
٣٢٧ ص
(٢٩٣)
٣٢٨ ص
(٢٩٤)
٣٢٩ ص
(٢٩٥)
٣٣٠ ص
(٢٩٦)
٣٣١ ص
(٢٩٧)
٣٣٢ ص
(٢٩٨)
٣٣٤ ص
(٢٩٩)
٣٣٤ ص
(٣٠٠)
٣٣٥ ص
(٣٠١)
٣٣٦ ص
(٣٠٢)
٣٣٧ ص
(٣٠٣)
٣٣٨ ص
(٣٠٤)
٣٣٩ ص
(٣٠٥)
٣٤٠ ص
(٣٠٦)
٣٤٢ ص
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص

إيضاح ترددات الشرائع - نجم الدين جعفر بن زهدرى حلّى - الصفحة ٣١٤

النماء، و التقدير أنه حاصل هنا، و به أفتى الشيخ في الخلاف [١]، محتجا بعمومات الاخبار الدالة على جواز المساقاة، من غير فرق بين حال ظهور الثمرة و لا ظهورها.

و الالتفات الى أن تجويز ذلك حكم شرعي، فيقف على الاذن الشرعي، و حيث لا اذن فلا حكم، و لان معظم بيع المساقاة انما يكون قبل ظهور الثمرة لا بعده، فلا يكون مشروعا، لانتفاء فائدتها حينئذ، و هو القول الاخر للشافعي.

[مباحث المساقاة]

قال رحمه اللّه: و لا تبطل بموت المساقي، و لا بموت العامل، على الاشبه.

أقول: ذهب الشيخ في المبسوط [٢] الى بطلان المساقاة بموت كل منهما.

و اعلم أن البحث هنا مبني على البحث في بطلان الاجارة بموت أحد المتآجرين فان قلنا به بطلت المساقاة و الا فلا.

قال رحمه اللّه: تصح المساقاة على كل أصل ثابت، له ثمرة ينتفع به مع بقائه، كالنخل و الكرم و شجر الفواكه، و فيما لا ثمر له اذا كان له ورق ينتفع به كالتوت و الحناء، على تردد.

اقول: منشؤه: النظر الى الاصل القاضي بالجواز، و هو ظاهر كلام الشيخ في الخلاف [٣]، و يؤيده ما روى أن رسول اللّه صلى اللّه عليه و آله عامل أهل خيبر بالشطر مما يخرج من النخل و الشجر [٤].

قال الشيخ في الخلاف: و هذا عام في سائر الاشجار [٥] و لانه ربما صدق على الورق اسم الثمرة، فتصح المساقاة عليه، لوجود المحل القابل للمساقاة شرعا حينئذ، و لان تسويغ ذلك مشتمل على مصلحة مقصودة للعقلاء، فيكون مشروعا.


[١] الخلاف ١/ ٧٠٦.

[٢] المبسوط ٣/ ٢١٦.

[٣] الخلاف ١/ ٧٠٥.

[٤] تهذيب الاحكام ٧/ ١٩٤.

[٥] الخلاف ١/ ٧٠٥.