سال بى‌نياز باشند؛ بى‌تنگى و تنگ‌گيرى. پس اگر چيزى از آن زياد آيد، رد مى‌شود به سوى والى، و اگر از آن چيزى كم آيد و به آن اكتفا نكنند، بر والى واجب است كه متحمّل اخراجات ايشان شود، از پيش خود به اندازه وسعت ايشان تا آن‌كه بى‌نياز شوند و بعد از آن، آنچه از ده يك، باقى مانده و از مؤونت اهل استحقاق، زياد آمده، گرفته مى‌شود و در ميان والى و شريك‌هاى او كه كاركنان در زمين و برزيگران آنند، قسمت مى‌شود و بهره‌هاى ايشان بنابر آنچه والى با ايشان بر آن مصالحه نموده، به سوى ايشان دفع مى‌شود و باقى‌مانده فرا گرفته مى‌شود، و بعد از آن روزى ياوران او بر دين خدا خواهد بود و صرف مى‌شود در مصلحت آنچه بر او فرود مى‌آيد از تقويت اسلام و تقويت دين در وجوه جهاد و غير آن، از آنچه مصلحت عامّه مردمان در آن باشد. و از براى خود والى، كم و بسيار، از آن نيست.

و از براى او، بعد از خمس، انفال است. و انفال، هر زمين ويرانى است كه اهل آن هلاك شده‌اند و هر زمينى كه هيچ اسب و شترى بر آن تاخته نشده باشد، وليكن مصالحه كرده باشند به نوعى از انواع صلح، و به دست خود داده باشند به طور غير جنگ. و از براى اوست سرهاى همه كوه‌ها و درون وادى‌ها و نيستان‌ها و هر زمين مرده‌اى كه آن را مالكى نباشد. و از براى اوست برگزيده‌هاى پادشاهان حربى و آنها چيزى چند است كه ايشان از براى خويش برگزيده‌اند، امّا آنچه در دست ايشان باشد، نه از روى غصب؛ زيرا كه همه آنچه غصب باشد، بايد كه به صاحبش ردّ شود. و امام، وارث كسى است كه او را هيچ وارثى نباشد و هر كه او را هيچ چاره‌اى نباشد، امام او را عيال خود مى‌گرداند». و فرمود كه: «خدا چيزى را از انواع مال‌ها وا نگذاشته مگر آن‌كه آن را تقسيم نموده، پس هر صاحب حقّى را حقّ خودش عطا فرموده از خاص و عام و فقيران و مسكينان و هر نوعى از انواع مردمان» بعد از آن فرمود كه: «اگر در ميان مردم به عدالت رفتار مى‌شد، هر آينه همه بى‌نياز بودند».

و فرمود كه: «عدالت، از عسل شيرين‌تر است و عدالت نمى‌كند، مگر كسى كه عدالت را نيكو بداند». و فرمود كه: «رسول خدا صلى الله عليه و آله صدقات باديه‌نشينان را در باديه‌نشينان و صدقات اهل شهر را در اهل شهر تقسيم مى‌فرمود، و در ميان ايشان برابر تقسيم نمى‌فرمود كه بر هشت قسم مستحقّان تقسيم نمايد، تا آن‌كه اهل هر حصّه‌اى را هشت يك عطا كند، وليكن آن را تقيسم مى‌فرمود بر اندازه كسانى كه در نزد او حاضر بودند از انواع هشت‌گانه و بر اندازه‌