در روز دوازدهم و مشهور روز هفدهم است، در سالى كه مشهور است به عام الفيل و آن، سالى است كه فيل را آورده بودند كه خانه كعبه را خراب كنند؛ چنانچه مذكور خواهد شد، و در روز جمعه در وقت زوال آفتاب.

و نيز روايت شده كه اين ولادت كثير السّعادت در نزد طلوع صبح بود، چهل سال پيش از آن‌كه به پيغمبرى مبعوث شود. و مادر آن حضرت، به او حامله شد در ايّام تشريق‌[٣] در نزد جمره وسطى، و در منزل عبداللَّه بن عبد المطّلب بود، و آن حضرت را زاييد در شعب ابى‌طالب در خانه پدرش، كه محمد بن يوسف، برادر حجّاج از عقيل خريد. و در زاويه و كنج، در نزد آن از جانب چپت، در حالى كه تو

[١]. و تاريخ، به معنى وقت چيزى ظاهر كردن است. و مراد از آن در اينجا، بيان وقت ولادت چهارده معصوم عليهم السلام و وفات ايشان و ساير احوال ايشان است، كه در اين باب، مذكور مى‌شود.( مترجم)

[٢]. و مَوْلِدْ به فتح ميم و كسر لام، وقت زادن و جاى آن است، و هر يك از دو معنى، در اينجا، احتمال دارد؛ اگر اضافه مولد به سوى پيغمبر، از قبيل اضافه به سوى مفعول باشد، والّا معنى وقت زاييده شدن و جاى آن است.( مترجم)

[٣]. و ايّام تشريق، يازدهم و دوازدهم و سيزدهم ماه ذى الحجّه را گويند كه در آن ايّام گوشت‌ها قربانى را به آفتاب‌خشك مى‌كردند؛ چه تشريق خشك كردن گوشت است به آفتاب، وليكن اين ايّام تشريق، ايّام تشريق مشهوره نبود؛ چنانچه اكثر علما فهميده‌اند و اشكال كرده‌اند كه مبدأ حمل در ايّام تشريق با بودن ولادت در ماه ربيع الأول به حسب ظاهر، جمع نمى‌شود؛ زيرا كه لازم مى‌آيد كه مدّت حمل، از اقلّ آن، كه شش ماه است، كم‌تر باشد، اگر تولّد در ماه ربيع الاوّل همان سال باشد، و اگر در ربيع سال ديگر باشد، لازم مى‌آيد كه مدّت حمل، از اكثر آن، كه ده ماه يا يك سال است، بيشتر باشد؛ زيرا كه در اوّل، سه ماه و هفت روز نمى‌شود و در دويم، از پانزده ماه بيشتر مى‌شود و اين را از خصائص آن حضرت نشمرده‌اند، بلكه مراد، ايّام تشريق، ماه حجّ اهل جاهليّت است كه بناى آن بر نسيئى و تأخير بوده كه حجّ را براى مصلحتى از موسم مقرّر، مؤخّر مى‌داشتند تا آن‌كه به آيه نسيئى ممنوع شدند. حاصل آن‌كه مادر آن حضرت حامله شد به آن حضرت در ايّام تشريق در منى.( مترجم)