را به ايشان تعليم مى‌دهند، تا آن‌كه پيروان دوستان تو پراكنده نشوند. و آن حجّت، يا ظاهر است و او را اطاعت نمى‌كنند، يا پنهان است كه انتظار او را مى‌كشند. اگر تن ايشان از مردمان پنهان شود در حال صلح و متاركه دشمنان، علم قديمى ايشان كه منتشر شده از ايشان، پنهان نمى‌شود. و آداب ايشان در دل‌هاى مؤمنان ثابت شده، پس ايشان به آن آداب عمل كنندگانند».

و آن حضرت در همين خطبه، در جاى ديگر مى‌فرمايد: «پس از اين راه و براى اين (يعنى:

رفتن مردم به سوى مثل اين، و سخن باطل گفتن ايشان)، علم پاره از آن، به پاره‌اى ضَمّ مى‌شود و در نزد اهل آن، جمع مى‌گردد و بروز نمى‌كند؛ هر گاه از براى آن يافت نشوند حاملانى كه آن را حفظ و روايت كنند، چنانچه آن را از علما شنيده‌اند، و بر ايشان در باب آن، راست گويند، و بر ايشان افترا نبندند. بار خدايا، به درستى كه من مى‌دانم كه همه علم به هم گرفته نمى‌شود (كه هيچ بروز نكند) و مادّه‌اى آن منقطع نمى‌گردد، و تو زمين خود را خالى نمى‌كنى از حجّت خويش بر خلائق كه، يا ظاهر است و مردم او را اطاعت نمى‌كنند، يا ترسان و پنهان است (چون شمشير كه در غلاف باشد)، تا آن‌كه حجّت تو باطل نشود. و دوستان خود را گمراه نمى‌گردانى بعد از آن‌كه ايشان را هدايت كرده باشى، بلكه ايشان در كجايند؟ و چه قدراند؟ و اين گروهند كه شماره ايشان كم‌تر و قدر ايشان در نزد خدا عظيم‌تر است».

٩٠٤/ ١٤. على بن محمد، از سهل بن زياد، از موسى بن قاسم بن معاويه بَجَلى، از على بن جعفر، از برادرش موسى بن جعفر عليه السلام روايت كرده است در قول خداى عزّوجلّ‌ «قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ أَصْبَحَ ماؤُكُمْ غَوْراً فَمَنْ يَأْتِيكُمْ بِماءٍ مَعِينٍ»[١]، يعنى: «بگو كه: آيا ديديد و دانستيد كه اگر بگردد آب شما فرو رونده به زمين، پس كه مى‌آورد شما را آبى ظاهر يا روان بر روى زمين؟»، كه آن حضرت فرمود: «هر گاه امام شما از شما پنهان شود، كى شما را امام تازه‌اى مى‌آورد؟».

٩٠٥/ ١٥. چند نفر از اصحاب ما روايت كرده‌اند، از احمد بن محمد، از على بن حكم، از ابو ايّوب خرّاز، از محمد بن مسلم كه گفت: شنيدم از امام جعفر صادق عليه السلام كه مى‌فرمود: «اگر شما را از صاحبتان غيبتى برسد، آن را انكار مكنيد».

٩٠٦/ ١٦. چند نفر از اصحاب ما روايت كرده‌اند، از احمد بن محمد، از حسن بن على وشّاء، از على بن ابى حمزه، از ابوبصير، از امام جعفر صادق عليه السلام كه فرمود: «صاحب اين امر

[١]. ملك، ٣١.