ايشان را مى‌كِشد در گمراهى و طغيانى كه دارند، تا بميرند. پس خدا ايشان را بدتر گرداند از روى مكان و ضعيف‌تر سازد از روى سپاه». عرض كردم كه: چه مراد است از قول آن جناب:

«حَتَّى إِذا رَأَوْا ما يُوعَدُونَ إِمَّا الْعَذابَ وَ إِمَّا السَّاعَةَ فَسَيَعْلَمُونَ مَنْ هُوَ شَرٌّ مَكاناً وَ أَضْعَفُ جُنْداً»[١]؟

فرمود: «اما قول آن جناب، «حَتَّى إِذا رَأَوْا ما يُوعَدُونَ»، مراد از آن، خروج قائم عليه السلام است و آن، ساعتى است كه خدا فرموده: پس زود باشد كه بدانند آن روز را و آنچه بر ايشان فرود آيد از جانب خدا بر دست‌هاى حضرت قائم عليه السلام كه به امر او قيام مى‌نمايد. و اين معنى قول آن جناب است كه: «مَنْ هُوَ شَرٌّ مَكاناً»، يعنى: در نزد قيام قائم‌ «وَ أَضْعَفُ جُنْداً»».

عرض كردم: معنى قول آن جناب را بيان فرما كه: «وَ يَزِيدُ اللَّهُ الَّذِينَ اهْتَدَوْا هُدىً»؟ فرمود كه: «خدا در آن روز از براى ايشان، هدايت را بر هدايت بيفزايد؛ به واسطه پيروى كردن ايشان حضرت قائم عليه السلام را از آنجا كه او را جحد و انكار نمى‌كنند» (كه دانسته و ندانسته به وجود و غيبت آن حضرت اقرار نكنند).

(و اين آيات در سوره مريم است به ترتيب و بدون زياده و نقصان، مگر آن‌كه لفظ قل را كه پيش از «من كان» واقع است، ذكر نكرده). و ترجمه آنها اين است كه: «و چون خوانده شود بر ايشان، آيت‌هاى ما در حالتى كه هويدا و روشن‌اند، گويند آنان كه كافر شدند به آنان كه ايمان آوردند كه: كدام‌يك از اين دو گروه كافر و مؤمن بهتراند؛ از روى مكان و مسكن و نيكوترند از روى مجلس و محفل؟ و بسا كه هلاك كرديم پيش از ايشان گروهى را كه مجتمع بودند در زمان واحد كه ايشان نيكوتر بودند از روى متاع خانه و از روى هيئت و منظر. بگو كه: هر كه در گمراهى باشد، پس بايد كه باز كِشد (يعنى: مى‌كشد) از براى او، خداوند مهربان باز كشيدنى (يعنى: او را به طول عمر مهلت مى‌دهد) تا وقتى كه ببينند آنچه را كه ترسانيده مى‌شوند به آن (يا عذاب در دنيا و يا روز قيامت، يا در زمان پيش از اين رجعت و بعد از آن).

پس به زودى بدانند كه كيست بدتر از آن دو گروه از روى مكان، و كيست ضعيف‌تر از روى سپاه. و مى‌افزايد خدا آنان را كه راه راست يافتند راهنمايى را».

راوى مى‌گويد كه عرض كردم: چيست معنى قول آن جناب: «لا يَمْلِكُونَ الشَّفاعَةَ إِلَّا مَنِ اتَّخَذَ عِنْدَ الرَّحْمنِ عَهْداً»[٢]؟ يعنى: «مالك نباشند و نتوانند كه درخواست كنند، مگر كسى كه‌

[١]. مريم، ٧٥.

[٢]. مريم، ٨٧.