مجموعه مصنفات حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى - زنوزى، على بن عبد الله - الصفحة ٥٠ - ٥ تعليقات الشواهد الربوبية

شده است و اساتيد متعدد ديده است.» [١] در چاپ بعدى اين كتاب نويسنده محترم رأى پيشين خود را چنين استدراك كرده است: «حقير بعد از تدريس چند جلد از كتاب اسفار و شواهد معتقد شد كه محقق سبزوارى از جهت سرعت انتقال و تحرير معضلات با عباراتى كوتاه و رسا بر آقا على ترجيح دارد.» استاد آشتيانى در چاپ اول همين كتاب در ادامه نوشته است: «تعليقات آقا على بر شواهد شامل مطالب تحقيقى و تازه و نفيس است و يك ذوق و قريحه مخصوصى در فهم اخبار و احاديث مربوط به عقايد دينى و مبانى عقلى داشته است كه حقير در ديگران آن قريحه را نديده‌ام.» استاد در چاپ بعدى در اين موضع تذكر داده‌اند:

«اين مطلب نيز مورد تأمل است و برخى از مطالب آقا على را در آثار آخوند نورى ديدم (١٣٦٨ ه. ش).»

در تفحص از تعليقات الشواهد مدرس طهرانى تنها يك نسخه بدست آوردم:

مجموعه خطى شماره ٥٥٨٨ كتابخانه آيت الله مرعشى نجفى در قم كه حاوى مجموعه‌اى از رسائل آقا على است. چهارده ورق اول اين مجموعه همان تعليقات الشواهد است كه در آغاز آن آمده است: «هذه اشارات الى بعض مقاصد الشواهد الربوبية». ورق ١٥ و ١٦ اين مجموعه سفيد است. ورق اول رساله آسيب ديده است لذا چند كلمه صفحه اول و دوم به همين علت از ميان رفته است. خط رساله خوشخوان نيست. زمان كتابت و نام كاتب مشخص نيست. (ش)

تعليقات بجامانده شامل دو بخش است: بخش اول تعليقات بر بيست و پنج موضع از شاهد اول از مشهد اول. بخش دوم بحث مستقل و ناتمامى است درباره علم واجب به ذات خود.

در ملاقات زمستان ١٣٧٥ با استاد آشتيانى ايشان در كتابخانه خود تعليقات الشواهد را نيافتند، با اينكه با كمال سماحت هرآنچه از نسخ خطى آثار آقا على در اختيار داشتند در اختيار راقم اين سطور قرار دادند. از عبارات پيش گفته استاد آشتيانى برمى‌آيد كه تعليقات الشواهد آقا على بيش از اين است كه ما بدست آورده‌ايم براى نمونه در تعليقات باقيمانده‌

[١]. مقدمه استاد آشتيانى بر رسائل حكيم سبزوارى.