الهى همان فضل الله آشتيانى مستشار ديوان عالى تمييز است كه استاد سيد جلال الدين آشتيانى كرارا به اين كه نسخه‌اى از تعليقات آقا على بر اسفار به خط اصل را نزد ايشان ديده اشاره كرده‌اند، [١] آن مرحوم فردى موثق است و شهادت او به اينكه نسخه چاپ سنگى از نسخه اصل مصنف استنساخ شده است كافى است، بعلاوه نسخه خطى كتابخانه آيت الله مرعشى (حاوى ربع اول رساله) نيز مؤيد اين انتساب است. ثانيا تصريح شيخ آقابزرگ كه اواخر حيات آقا على را درك كرده است، در الذريعه به تنهايى براى چنين انتسابى كافى است. ثالثا: شهرت فراوان اين رساله رافع هرگونه ابهامى در نحوه انتساب اين اثر به حكيم مؤسس است. رابعا و از همه مهمتر، سبك و سياق مطلب، اشتراك محتوا با برخى از آثار ديگر آقا على بويژه رسالة فى الوجود الرابط و حتى گاهى وحدت عبارات و بطور كلى سطح اين اثر همگى دلالت بر صحت انتساب رساله به حكيم طهرانى دارند.

ظاهرا آقا على براى رساله خود عنوانى برنگزيده است، در نسخه خطى ناقص، رساله فاقد عنوان است. در چاپ سنگى عنوان «رسالة فى مباحث الحمل» انتخاب شده است. شيخ آقابزرگ آن را «الرسالة الحملية» ناميده است، در افست چاپ سنگى، عنوان «رسالة فى بيان اقسام الحمل» به چشم مى‌خورد. در نخستين چاپ حروفى، اين رساله «رساله حمليه» ناميده شده، هرچند در مقدمه آن آمده است: «رساله‌اى در اقسام حمل معروف به رساله حمليه»، و عنوان بالاى صفحات «رسالة فى مباحث الحمل» ذكر شده است، ما عنوان نخستين را گوياتر دانسته، رساله را با همان عنوان ناميديم، هرچند عنوان الرسالة الحملية نيز بلا اشكال است، اما جهت هماهنگى با عناوين ديگر رسائل حكيم مؤسس (فى التوحيد، سبيل الرشاد فى اثبات المعاد، فى الوجود الرابط) عنوان (فى مباحث الحمل) را سازگارتر دانستيم، و الامر سهل.

اين رساله در سال ١٣٦٣ هجرى شمسى توسط شركت انتشارات علمى و فرهنگى در ٨٣ صفحه با تصحيح و تحقيق متن و فهرست مطالب با عنوان رساله حمليه منتشر شد.

رساله حمليه نخستين اثر آقا على كه به شكل حروفى منتشر شده است. مصحح محترم‌

[١]. مقدمه المسائل القدسية ص ٥٥ و مقدمه المظاهر الالهية ص ٢٥، شرح حال و آراء فلسفى ملا صدرا: «اسفار مرحوم آقا على كه مشتمل بر همه حواشى اوست و حواشى را به خط خود نوشته در كتابخانه دانشمند محترم فضل الله خان آشتيانى مستشار سابق ديوان عالى تمييز موجود است ...»