مجموعه مصنفات حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى - زنوزى، على بن عبد الله - الصفحة ٥٠٩ - ٢ - تنبيه و تفصيل بيان واجب و ممتنع و ممكن

بسم الله الرحمن الرحيم‌

[فصل اول: در اثبات وجود واجب الوجود]

[١- لمعة الهية: بيان مواد ثلاث‌]

[٢- تنبيه و تفصيل: بيان واجب و ممتنع و ممكن‌]

[١] قوله «چنانكه به اندك تأملى ظاهر مى‌شود ...» [١]

يكى انفصال وجود از امكان و امتناع، و يكى انفصال امتناع از امكان و وجوب، و اين تعدد و مغايرت نه به مجرد اخذ يكى از اين سه مفهوم و مقايسه آن است با آن دوى ديگر، و الا سه انفصال متحقق خواهد بود. بلكه اثنينيت بحسب نفس الامر متحقق است، زيرا كه وجوب چنانكه والد علامه «اعلى الله مقامه» در تنبيه اول اشاره فرموده‌اند، عبارت از ضرورت وجود است [٢] و اين معنى را تباين ذاتى و انفصال حقيقى مفاديست نسبت بلا ضرورت وجود، خواه اين لا ضرورت در ضمن لا ضرورت طرفين كه معنى امكان است متحقق شود، يا در ضمن ضرورت عدم كه معنى امتناع است حاصل آيد، و امتناع چنانكه در همان تنبيه اشاره فرموده‌

[١]. ملا عبد الله مدرس زنوزى، لمعات الهيه، تصحيح سيد جلال الدين آشتيانى، مشهد ١٣٥٤ ه. ش، صفحة ٩، سطر ٢٣.

[٢]. لمعات، ٨/ ٨.