مجموعه مصنفات حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى - زنوزى، على بن عبد الله - الصفحة ٢٩ - ٢ رسالة سبيل الرشاد فى اثبات المعاد

عود نفس به دنيا و تنزل آن به حيث بدن، تا اينكه بدن واقف و نفس به سوى آن متحرك باشد.

سومين بخش رساله به تشريح تفصيلى مؤيدات روايى رأى مختار مدرس طهرانى (يعنى رجوع بدن دنيوى به آخرت و ارتقاى آن به حيث نفس) اختصاص دارد.

مهمترين مستند روايى وى روايت امام صادق (ع) در احتجاج طبرسى به نقل از تفسير صافى مى‌باشد:

«روح در مكان خود مقيم است، روح نيكوكار در نور و فراخى و روح بدكار در تنگنا و ظلمت. بدن خاك مى‌شود، آنچنانكه از آن خلق شده بود. آنچه درندگان و وحوش از اندرون خود قى مى‌كنند، از آنچه خورده و پراكنده بودند، همه آنها در خاك- نزد آنكه از علمش ذرّة المثقالى در ظلمات ارض مخفى نمى‌ماند و عدد اشياء و وزن آنها را نيز مى‌داند- محفوظ است. خاك روحانيين بمنزله طلا در خاك است، لذا در وقت رستاخيز، بر زمين باران رويش باريده، پس از زمين مى‌رويد، سپس [خاك، همچون‌] مشك [شير براى جدا كردن كره‌] حركت داده مى‌شود، پس خاك بشر- همچون جدا شدن طلا از خاك، آنگاه كه با آب شسته شود، يا جدا شدن كره از شير، آنگاه كه [شير] زده شود- مى‌گردد، پس خاك هر قالبى به موضع خود برده مى‌شود، به اجازه خداوند قادر به حيث روح انتقال داده مى‌شود.

پس صور به اذن [خداوند] صورتگر مانند هيآت آن باز مى‌گردند و روح در آنها ولوج مى‌كند. پس آنگاه كه مستوى شد، هيچ‌چيز را از خود انكار نمى‌كند.» [١]

آقا على ضمن توضيح و تغيير جمله به جمله اين روايت، آن را مستند نقلى بقاى ارواح بعد از موت و بقاى مناسبت موجب تميز بدنها از يكديگر و تميز اجزاء بدنهاى متعلق ارواح بعد از قطع علاقه تدبيرى ارواح از ديگر اجزاء موجود در خاك مى‌داند. به نظر وى عبارت «ان الروح مقيمة فى مكانها» بر اين دلالت دارد كه بدن به تبع نفس محشور مى‌شود، تنزل نفس از مقام شامخ خود جهت تعلق به بدن باطل است، چرا كه تنزل نفس از مقام تجرد و قبول تعلق تدبيرى امرى غير از تبديل فعليت به قوه، و انقلاب وجود به نقيض خود نيست. وى بعلاوه سر بطلان تناسخ را نيز از همين بيان استفاده مى‌كند.

[١]. احتجاج الطبرسى، ج ٢ ص ٣٥٠، تفسير الصافى، بيروت، ج ٤ ص ٢٦١.