اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٣٠٣ - رجوع به اصل بحث

بودن محرز شد و عدم قرشيت هم- به نحو سالبه محصّله- به كمك استصحاب تحقق يافت و با توجه به اين كه عدم قرشيت مربوط به مرئه است، پس اين مرئه متولّده، قرشيّه نيست». اين حكمِ عقل است و تا وقتى پاى عقل به ميان نيايد، ارتباط بين مرئه و عدم قرشيت تحقق پيدا نمى‌كند. در حالى كه استصحاب نمى‌تواند لوازم و ملزومات عقليّه و عاديّه مترتب بر مستصحب را ثابت كند. در نتيجه استصحاب عدم قرشيت، اصلِ مثبت است و نزد محققين، اصل مثبت نمى‌تواند جريان پيدا كند. نكته: استصحاب عدم قرشيت مرئه، نظاير ديگرى نيز دارد. يكى از آنها «استصحاب عدم قابليّت تذكيه» [١] است. چون در بعضى از حيوانات بحث است كه آيا قابليت تذكيه دارند يا نه؟ به نظر ما هيچ‌يك از اين استصحاب‌ها جريان پيدا نمى‌كند. نتيجه بحث‌ از آنچه گفته شد معلوم گرديد كه در مورد تخصيص عام به مخصّص منفصل: ١- اگر استصحابى در رابطه با عنوان اين مخصّص جريان پيدا كند، مانعى نيست.

بنابراين اگر زيد، قبلًا فاسق بوده، و الآن در فسق او ترديد داريم، استصحاب فسق او جارى مى‌شود. ٢- اگر استصحابى در رابطه با عدم عنوان مخصّص جارى شود، مانعى نيست و مى‌توان با اين استصحاب به عام تمسك كرد و اين تمسك به عام در شبهه مصداقيه مخصّص نيست بلكه قبل از تمسك به عام، به كمك استصحاب، موضوع عام را در رابطه با اراده جدّى احراز كرده و سپس حكم عام را پياده مى‌كنيم و مى‌گوييم: «هذا

[١]- نه عدم وقوع تذكيه.