اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٧٩ - ٣- نظريّه حضرت امام خمينى رحمه الله

كه اصل عالميّت اين شخص محرز است و ترديدى در آن وجود ندارد. مرحوم عراقى در پاسخ‌ مى‌فرمايد: ما هم به اين ملازمه عقليّه توجه داريم ولى به اين مطلب نيز بايد توجه داشت كه استصحاباتى كه در موضوعات و عناوين- نفياً و اثباتاً جريان پيدا مى‌كند، لوازم عقليّه‌اش بر آنها مترتب نمى‌شود. آنچه در استصحابات موضوعيّه مطرح است، تنها اثبات حكم شرعى يا نفى حكم شرعى است. اگر خمريّت مايعى را استصحاب كرديم، «لا تشرب الخمر» پياده مى‌شود و اگر عدم خمريّت آن را استصحاب كرديم، جلوى پياده شدن «لا تشرب الخمر» را مى‌گيرد، امّا لوازم عقليّه و عاديّه مستصحب برآن مترتب نمى‌شود. با استصحاب حيات زيد، فقط آثار شرعيه حيات زيد- مثل عدم جواز تقسيم اموال او و عدم جواز تزويج زوجه‌اش و ...- مترتب مى‌شود و آثار عقليّه و عاديّه حيات زيد جريان پيدا نمى‌كند. در ما نحن فيه هم همين‌طور است. استصحاب عدم فسق، فقط «لا تكرم الفساق من العلماء» را كنار مى‌زند و دليلى نداريم كه «أكرم كلّ عالم» را به جاى «لا تكرم الفساق من العلماء» قرار دهد.

٣- نظريّه حضرت امام خمينى رحمه الله‌

حضرت امام خمينى رحمه الله در اينجا قائل به تفصيل شده مى‌فرمايد: در استصحاب عدم فسق- كه حالت سابقه يقينى دارد- استصحاب، هم دليل مخصّص را كنار مى‌زند و هم دليل عامّ را روى كار مى‌آورد و حكم به وجوب اكرام عالم مشكوك الفسق مى‌نمايد ولى در استصحاب عدم ازلى- مثل استصحاب عدم قرشيّت مرئه- نمى‌توان اين معنا را پذيرفت، چون اصولًا ما استصحاب عدم ازلى را قبول نداريم.