تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٥٨
در پايان آيه، بار ديگر مىفرمايد: «ما نشانههاى خود را برشمرديم تا آنها كه داراى فهم و دركند، بينديشند» «قَدْ فَصَّلْنَا الآياتِ لِقَوْمٍ يَفْقَهُونَ».
با مراجعه به لغت استفاده مىشود كه: «فقه» هر گونه علم و فهمى نيست، بلكه از معلومات حاضر، پى به معلومات غائب بردن است. «١»
بنابراين، توجه به آفرينش انسان با اين همه چهرههاى متفاوت و قيافههاى جسمى و روحى مختلف درخور اين است كه افراد نكتهسنج در آن بينديشند و خداى خود را از آن بشناسند.
***
آيه دوم، آخرين آيهاى است كه در اين سلسله بحثها ما را به شگفتىهاى جهان آفرينش، و شناسائى خداوند از طريق آن دعوت مىكند.
در آغاز به يكى از مهمترين و اساسىترين نعمتهاى پروردگار كه مىتوان آن را ريشه و مادر ساير نعمتها دانست اشاره مىكند و آن پيدايش، رشد و نمو گياهان و درختان در پرتو آن است، مىفرمايد: «او كسى است كه از آسمان، آبى (براى شما) فرستاد» «وَ هُوَ الَّذي أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً».
اين كه مىگويد: از طرف آسمان، يعنى از طرف بالا، به خاطر آن است كه:
آسمان در لغت عرب به هر چيزى گفته مىشود كه در طرف بالا قرار گرفته باشد، و به خاطر آن است كه تمام منابع آب روى زمين اعم از چشمهها، نهرها، قناتها و چاههاى عميق به آب باران منتهى مىگردد، لذا كمبود باران در همه آنها اثر مىگذارد و اگر خشكسالى ادامه يابد، همگى خشك مىشوند.
سپس به اثر بارز نزول باران اشاره كرده، مىفرمايد: «به واسطه آن روئيدنىها را از همه نوع از زمين خارج ساختيم» «فَأَخْرَجْنا بِهِ نَباتَ كُلِّ شَيْءٍ».