تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٣٧
نكتهها:
١-
منظور از انْظُرْ: «نگاه كن» مسلّماً نگاه كردن با ديده عقل است نه ديده حسّ؛ زيرا صحنههاى قيامت در دنيا قابل مشاهده نيست.
***
٢-
اين كه مىگويد: آنها بر خودشان دروغ بستند، يا به معنى اين است كه آنها در دنيا خود را فريب دادند و از راه حق بيرون رفتند.
و يا اين كه: در جهان ديگر كه سوگند ياد مىكنند: ما مشرك نبودهايم در حقيقت به خودشان دروغ مىبندند؛ زيرا مسلّماً آنها مشرك بودند.
***
٣-
در اينجا سؤالى باقى مىماند و آن اين كه: از آيه فوق استفاده مىشود:
مشركان، سابقه شرك خود را در روز قيامت انكار مىكنند، و حال آن كه وضع روز قيامت و مشاهده حسّى حقائق طورى است كه هيچ كس به خود اجازه نمىدهد سخنى بر خلاف حق بگويد.
درست مثل اين كه: در روز روشن هيچ دروغگوئى را نمىبينيم كه در برابر آفتاب بايستد و بگويد: هوا تاريك است.
به علاوه از بعضى از آيات ديگر چنين استفاده مىشود كه آنها روز قيامت صريحاً به شرك خود اعتراف مىكنند و «هيچ حقيقتى را كتمان نمىنمايند» (وَ لا يَكْتُمُونَ اللَّهَ حَديثاً). «١»
در پاسخ اين سؤال، دو جواب مىتوان گفت:
نخست اين كه: در روز قيامت مراحلى وجود دارد، در مراحل نخستين مشركان خيال مىكنند مىتوانند با دروغ گفتن از كيفرهاى دردناك الهى رهائى