تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٠٣
تفسير:
بخشنده نعمتها را بشناسيد
روى سخن در اين آيات همچنان با مشركان است، اما با بيان ديگرى براى بيدار ساختن آنها استدلال شده، و روى غريزه دفع ضرر تكيه كرده است، نخست مىفرمايد: «اگر خداوند نعمتهاى گرانبهايش را همچون گوش و چشم از شما بگيرد، و بر دلهايتان مُهر بگذارد، به طورى كه نتوانيد ميان خوب و بد و حق و باطل تميز دهيد، كدام معبود جز خدا مىتواند اين نعمتها را به شما باز گرداند»؟! «قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ أَخَذَ اللَّهُ سَمْعَكُمْ وَ أَبْصارَكُمْ وَ خَتَمَ عَلى قُلُوبِكُمْ مَنْ إِلهٌ غَيْرُ اللَّهِ يَأْتيكُمْ بِهِ».
بر اين اساس مشركان نيز قبول داشتند كه خالق و روزىدهنده خدا است، و بتها را به عنوان شفاعت در پيشگاه خدا مىپرستيدند، لذا قرآن مىفرمايد: شما به جاى اين كه بتهاى بىارزش و فاقد همه چيز را پرستش كنيد، چرا مستقيماً به در خانه خدا نمىرويد؟ خدائى كه سرچشمه همه نيكىها و بركات است.
علاوه بر اعتقادى كه همه بتپرستان درباره خدا داشتند در اينجا عقل آنها نيز به داورى طلبيده مىشود، كه بتهائى كه خود نه چشم، نه گوش، نه عقل و نه هوش دارند، چگونه مىتوانند اين گونه نعمتها را به ديگران ببخشند؟!
سپس مىفرمايد: «ببين چگونه آيات و دلائل را به گونههاى مختلف براى آنها شرح مىدهيم؟ ولى باز آنها از حق روى برمىگردانند» «انْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الآياتِ ثُمَّ هُمْ يَصْدِفُونَ».
درباره معنى «ختم» و همچنين علت اين كه «سمع» در آيات قرآن معمولًا مفرد و «ابصار» به طور جمع مىآيد در جلد اول همين تفسير، ذيل آيه ٧ سوره «بقره» بحث كرديم.