و در روايتى از طرق اهل تسنن از پيامبر نقل شده كه در تفسير اين آيه فرمود: انَّ اللَّهَ يَحْشُرُ هذِهِ الأُمَمَ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ يَقْتَصُّ مِنْ بَعْضِها لِبَعْضٍ حَتّى‌ يَقْتَصَّ لِلْجَمَّاءِ مِنَ الْقَرْناءِ:
«خداوند تمام اين جنبندگان را روز قيامت برمى‌انگيزاند و قصاص بعضى را از بعضى مى‌گيرد، حتى قصاص حيوانى كه شاخ نداشته و ديگرى بى‌جهت به او شاخ زده است را از او خواهد گرفت». «١»
در آيه ٥ سوره «تكوير» نيز مى‌خوانيم: وَ إِذَا الْوُحُوشُ حُشِرَت: «هنگامى كه وحوش محشور مى‌شوند».
اگر معنى اين آيه را حشر در قيامت بگيريم (نه حشر و جمع به هنگام پايان اين دنيا) يكى ديگر از دلايل نقلى بحث فوق خواهد بود.
***
٢- اگر آنها رستاخيز دارند تكليف هم دارند؟
سؤال مهمى كه در اينجا پيش مى‌آيد و تا آن حل نشود تفسير آيه فوق روشن نخواهد شد، اين است:
آيا مى‌توانيم قبول كنيم حيوانات تكاليفى دارند با اين كه يكى از شرائط مسلّم تكليف عقل است، و به همين جهت كودك و يا شخص ديوانه از دايره تكليف بيرونند؟
آيا حيوانات داراى چنان عقلى هستند كه مورد تكليف واقع شوند؟
و آيا مى‌توان باور كرد كه يك حيوان بيش از يك كودك نابالغ و حتى بيش از ديوانگان درك داشته باشد؟
و اگر قبول كنيم كه آنها چنان عقل و دركى ندارند، چگونه ممكن است