الايام نامه‌ها و كتاب‌ها را روى آن مى‌نوشتند، نيز شامل مى‌شود، و منحصر به كاغذ معمولى نيست.
***
٢-
ممكن است سؤال شود: چرا در آيه از يهود مذمت شده كه آنها وحى آسمانى را روى كاغذها و مانند آن نوشته بودند، اين كه مذمتى ندارد؟
در پاسخ بايد گفت: مذمت از اين نظر نيست، بلكه از اين نظر است كه آنها مطالب «تورات» را روى كاغذهاى پراكنده و مانند آن نوشته بودند كه آنچه را كه به سود آنها بود به مردم ديگر نشان دهند و آنچه را كه به زيانشان بود مخفى سازند.
***
٣-
جمله وَ ما قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ: «خدا را آن چنان كه شايسته است نشناختند و اوصاف او را درك نكردند» در حقيقت، اشاره به اين نكته است كه:
هر كس خدا را درست بشناسد نمى‌تواند انكار كند كه از طرف او رهبران و راهنمايان همراه با كتاب‌هاى آسمانى براى بشر فرستاده شده است؛ زيرا حكمت خدا ايجاب مى‌كند:
اوّلًا- انسان را براى هدفى كه آفريده شده است (هدف تكامل) در مسير پر پيچ و خمى كه در پيش دارد كمك كند، و گر نه نقض غرض كرده است، و اين هدف بدون فرستادن وحى و كتاب آسمانى و تعليمات صحيح و خالى از هر گونه خطا و اشتباه ممكن نيست تأمين گردد.
ثانياً- چگونه ممكن است مقام رحمت عامّه و خاصّه خداوند اجازه دهد كه انسان را در مسير سعادت كه با هزاران مانع رو به رو است و پرتگاه‌هاى فراوان بر سر راه او كمين كرده‌اند تنها بگذارد، و رهبرانى با تعليمات جامع براى