تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٣٥
را كه دامنگير دسته دوم مىشود، شرح مىدهد.
نخست مىفرمايد: «هر كس را كه خدا بخواهد هدايت كند سينهاش را براى پذيرش اسلام گشاده مىسازد و آن كس را كه بخواهد گمراه سازد سينهاش را آن چنان تنگ و محدود مىكند كه گويا مىخواهد به آسمان بالا رود» «فَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يَهْدِيَهُ يَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلإِسْلامِ وَ مَنْ يُرِدْ أَنْ يُضِلَّهُ يَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَيِّقاً حَرَجاً كَأَنَّما يَصَّعَّدُ فِي السَّماءِ».
كراراً گفتهايم: منظور از «هدايت» و «اضلال» الهى، فراهم ساختن يا از ميان بردن مقدمات هدايت در مورد كسانى است كه آمادگى و عدم آمادگى خود را براى پذيرش حق با اعمال و كردار خويش اثبات كردهاند.
آنان كه پويندگان راه حقند و جويندگان و تشنگان زلال ايمان، خداوند چراغهاى روشنى فرا راه آنها قرار مىدهد، تا براى به دست آوردن اين آب حيات در ظلمات گم نشوند.
اما آنها كه بىاعتنائى خود را نسبت به اين حقايق ثابت كردهاند از اين امدادهاى الهى محروم و در مسير خود با انبوهى از مشكلات رو به رو مىگردند و توفيق هدايت از آنها سلب مىشود.
بنابراين، نه دسته اول در پيمودن اين مسير مجبورند، و نه دسته دوم در كار خود، و هدايت و ضلالت الهى در واقع مكمّل چيزى است كه خودشان خواستهاند و انتخاب كردهاند.
منظور از «صدر» (سينه) در اينجا روح و فكر است و اين كنايه در بسيارى از موارد به كار مىرود.
و منظور از «شرح» (گشاده ساختن) همان وسعت روح، بلندى فكر و گسترش افق عقل آدمى است؛ زيرا پذيرا شدن حق، احتياج به گذشتهاى